VİYANA - SNmedia.at/Trump, 6 Mayıs akşam saatlerinde (Türkiye'de 7 Mayıs) yaptığı konuşmada, "...[İran'ın] nükleer silaha sahip olmasına izin veremeyiz. Dolayısıyla çoğu insanın bunu anladığını düşünüyorum. Yaptığımızın doğru olduğunu anlıyorlar ve kısa sürede sona erecek" dedi.
Yorumları, İran'ın savaşı sona erdirmeye yönelik ABD teklifinin "halen değerlendirildiğini" açıklamasının ardından geldi.
ABD merkezli haber kuruluşu Axios, Beyaz Saray'ın İran ile bir mutabakat zaptına yaklaşmakta olduğuna inandığını bildirdi.
İran parlamentosunun kıdemli bir üyesi bunu bir "istek listesi" olarak nitelendirirken, Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Tahran'ın ABD teklifine ilişkin görüşlerini Pakistanlı arabulucularla paylaşacağını söyledi.
Pakistan Dışişleri Bakanı, ülkesinin "bu ateşkesi kalıcı bir savaş sonuna dönüştürmeye çalıştığını" söyledi.
Axios, söz konusu mutabakatı, daha ayrıntılı nükleer müzakereler için bir çerçeve oluşturabilecek, tek sayfalık ve 14 maddelik bir not olarak tanımlıyor.
Listelenen hükümler arasında İran'ın nükleer zenginleştirme faaliyetlerinin askıya alınması, yaptırımların kaldırılması ve Hürmüz Boğazı'ndan serbest geçişin yeniden sağlanması yer alıyor.
Haberde, konular hakkında bilgilendirilmiş olduğu belirtilen iki ABD'li yetkili ve diğer iki kaynaktan alıntı yapılıyor; bunların hiçbirinin isimleri paylaşılmıyor. Bu kaynakların, notta yer alan birçok şartın nihai bir anlaşmaya varılmasına bağlı olacağını söylediği aktarılıyor.
Ayrıca ABD'nin önümüzdeki 48 saat içinde yanıt beklediği, ancak henüz herhangi bir konuda kesin uzlaşma sağlanmadığı aktarılıyor.
Reuters haber ajansı da, Axios'un yayımladığı iddiaları doğrulayan bir haber paylaştı.
Trump'tan anlaşma sinyali
ABD Başkanı Donald Trump, 6 Mayıs'ta gazetecilere yaptığı açıklamada, son 24 saat içinde İran ile "çok iyi görüşmeler" gerçekleştirildiğini söylemişti.
Trump, Washington ile Tahran arasında bir anlaşmaya varılmasının "oldukça mümkün" olduğunu da ifade etti.
Öte yandan daha önce Truth Social hesabından bir paylaşım yapan Trump, İran ile yürütülen savaş ve uygulanan deniz ablukasının bir anlaşmayla sona erdirilebileceğini söyledi.
Ancak Trump, Tahran'ın önerilen şartları kabul etmemesi halinde askeri operasyonların daha da yoğunlaşacağı uyarısında bulundu.
Trump, İran'ın "üzerinde mutabık kalınan şartları kabul etmesi" durumunda İsrail ile başlattıkları operasyonun sona ereceğini belirtti.
Trump ayrıca, ABD ablukasının kaldırılmasıyla birlikte Hürmüz Boğazı'nın İran dahil herkes için "açık" hale geleceğini ifade etti.
Öte yandan Trump, İran'ın anlaşmayı kabul etmemesi durumunda saldırıların yeniden başlayacağını ve bunun "ne yazık ki eskisinden çok daha yüksek düzeyde ve yoğunlukta" olacağını dile getirdi.
Bununla beraber Trump, boğazdan gemilere güvenli refakat sağlamayı amaçlayan Özgürlük Projesi operasyonuna ara verdiğini duyurdu.
İran ne dedi?
İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Sözcüsü Ebrahim Rezaei, Axios'un aktardığı 14 maddeyi ABD'nin "istek listesi" olarak nitelendirdi.
Rezaei, Amerikalıların "gerekli tavizleri vermemesi halinde" İran'ın "tetikte ve hazır" olduğunu da ekledi.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Esmail Bakei ise ISNA'ya yaptığı açıklamada, ABD'nin savaşı sona erdirmeye yönelik teklifinin hâlen değerlendirme aşamasında olduğunu söyledi.
Bakei, İran'ın söz konusu ABD önerisine ilişkin görüşlerini Pakistanlı arabulucular aracılığıyla ilettiğini belirtti
Bakei ayrıca X platformunda yaptığı paylaşımda Uluslararası Adalet Divanı'na atıfta bulunarak müzakere kavramının "en azından anlaşmazlığı çözmeye yönelik gerçek bir diyalog çabasını" gerektirdiğini belirtti.
"Müzakere 'iyi niyet' gerektirir; bu da 'müzakere'nin 'tartışma', 'dayatma', 'aldatma', 'şantaj' ya da 'zor kullanma' anlamına gelmediği demektir" ifadelerini kullandı.
Bu paylaşımında ABD'ye ya da savaşın sona ermesine yönelik Amerikan önerisine doğrudan atıf yapılmadı.
Trump'ın, Özgürlük Projesi operasyonuna ara verdiğini duyurmasından ardından gelen İran Devrim Muhafızları açıklamasında ise "tehditlerin" sona ermesi halinde Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılabileceğine işaret edildi.
Ancak bununla ne kastedildiği net değil.
Uzmanlar ne diyor?
Uzmanlar, savaşı sona erdirmeye yönelik her türlü müzakerenin son derece karmaşık olduğunu ve özellikle İran'ın nükleer programı söz konusu olduğunda teknik açıdan oldukça zorlu bir süreç gerektirdiğini vurguluyor.
BBC'nin Beyaz Saray Muhabiri Bernd Debusmann'a konuşan Washington Yakın Doğu Politikası Enstitüsü'nün İran uzmanı Holly Dagres, İran'ın nükleer programı önerilen mutabakatın parçası olarak ele alınmadıkça Trump yönetiminin anlaşmadan "yüksek ihtimalle" memnun olmayacağını söyledi.
