VİYANA - SNmedia.at/Bütçe görüşmeleri ilerledikçe hem sivil toplum hem de farklı çıkar gruplarının talepleri daha yüksek sesle dile getirilmeye başlandı. Özellikle iklim aktivistleri, kamu harcamalarında çevre politikalarına daha fazla pay ayrılması için baskıyı artırıyor. Fridays for Future hareketi, “Fosil yakıtlar yerine gelecek için para” sloganıyla yeni bir iklim grevi düzenlemeye hazırlanıyor.
Mali tablo: Açık yüksek, hedef net
Avusturya ekonomisi, bütçe açığını düşürme konusunda ciddi bir baskı altında. 2024 yılında yüzde 4,7 seviyesinde gerçekleşen bütçe açığı, 2025’te yüzde 4,2 olarak öngörülüyor. Ancak Avrupa Birliği kuralları gereği bu oranın yüzde 3’ün altına indirilmesi gerekiyor. Hükümetin planına göre açık 2027’de yüzde 3,5’e, 2028’de ise yüzde 3’ün altına çekilecek.
Maliye Bakanı Markus Marterbauer, bu hedefe ulaşmak için önümüzdeki iki yıl içinde yaklaşık 2,5 milyar euroluk tasarruf gerektiğini açıkladı. Ancak uzmanlara göre bu hedefe ulaşmak, önceki döneme kıyasla daha zor olacak.
Kolay tasarruf dönemi bitti
İlk çift bütçe döneminde uygulanabilecek “kolay” maliyet düşürme önlemlerinin büyük ölçüde tüketildiği belirtiliyor. Bu nedenle yeni süreçte harcamaları azaltmak için yapısal reformların devreye alınması gerekiyor. Ancak bu reformlar, federal hükümet ile eyaletler ve belediyeler arasında koordinasyon gerektirdiği için müzakereleri daha karmaşık hale getiriyor.
Koalisyon içinde görüş ayrılığı
Bütçe stratejisi konusunda koalisyon ortakları arasında temel bir yaklaşım farkı bulunuyor. SPÖ, bütçe açığını kapatmak için daha fazla gelir artırıcı önlem (örneğin vergi düzenlemeleri) savunurken, ÖVP ve NEOS bu seçeneğe karşı çıkıyor. Mevcut plan, tasarruf ihtiyacının üçte ikisinin harcama kesintileriyle, üçte birinin ise ek gelirlerle karşılanmasını öngörüyor.
Filzmaier, bu durumu “üçgeni kareye dönüştürmek” olarak tanımlıyor ve siyasi uzlaşının son derece zor olacağına dikkat çekiyor.
“İtiraf görüşmeleri” dönemi başladı
Şu anda müzakerelerin “itiraf görüşmeleri” olarak adlandırılan aşamaya geçtiği belirtiliyor. Bu süreçte Maliye Bakanı Marterbauer, her bakanlıkla ayrı ayrı görüşerek hem harcama taleplerini hem de tasarruf potansiyelini değerlendiriyor. Bu yöntemle bütçe içinde denge kurulmaya çalışılıyor.
Reform tartışmalarında tabu kırıldı
Uzmanlara göre müzakerelerde dikkat çeken bir diğer gelişme ise bazı “tabuların” kırılmış olması. Özellikle sağlık sektöründe yetki paylaşımına yönelik reform önerilerinin gündeme gelmesi, geçmişe kıyasla daha ileri bir tartışma zemini oluştuğunu gösteriyor. Ancak henüz somut sonuçların ortaya çıkmamış olması eleştiri konusu.
AB baskısı ve borç yükü
Avusturya’nın toplam borcu 2025 itibarıyla 418 milyar euro seviyesinde bulunuyor. Borcun milli gelire oranı ise yüzde 81,5. Avrupa Birliği’nin hedefi bu oranı yüzde 60 seviyesine indirmek olsa da, bu hedefe ulaşmak birçok ülke gibi Avusturya için de oldukça zor görünüyor.
Bütçe açığının Maastricht kriterlerini aşması nedeniyle Avrupa Birliği Konseyi, Avusturya hakkında “aşırı açık prosedürü” başlatmış durumda. Benzer süreç Fransa, İtalya, Finlandiya ve Macaristan gibi ülkeler için de geçerli.
Koalisyon için “dayanıklılık testi”
Tüm bu tablo içinde bütçe müzakereleri, yalnızca ekonomik değil aynı zamanda siyasi bir sınav olarak görülüyor. Filzmaier’e göre bu süreç, üçlü koalisyonun uyum ve kriz yönetimi kapasitesini test eden gerçek bir “dayanıklılık testi” niteliğinde.
10 Haziran’da Maliye Bakanı Marterbauer’in bütçe konuşmasını yapması beklenirken, o tarihe kadar tarafların kritik konularda uzlaşmaya varması gerekiyor. Aksi halde hem iç siyasette hem de Avrupa Birliği nezdinde baskının daha da artacağı değerlendiriliyor.
