VİYANA - SNmedia.at/Avustralya, sosyal medya platformlarına yönelik düzenlemelerinde yeni bir adım atmaya hazırlanıyor. İletişim Bakanı Anika Wells’in öncülüğünde hazırlanan “Dijital Sorumluluk Yasası” kapsamında, kullanıcıların sosyal medya akışlarını belirleyen kişiselleştirilmiş öneri algoritmalarını kapatabilmesi planlanıyor.
Bu hafta parlamentoya sunulması beklenen yasa tasarısının, teknoloji şirketleri için yeni güvenlik standartları oluşturması hedefleniyor.
Kullanıcıya algoritmayı kapatma hakkı
Yeni düzenlemenin en dikkat çekici bölümlerinden biri, sosyal medya kullanıcılarına karşılarına çıkan içeriklerin nasıl belirleneceği konusunda daha fazla kontrol verilmesi.
Mevcut sistemde Facebook, Instagram, TikTok ve YouTube gibi platformlar, kullanıcıların davranışlarını analiz eden algoritmalar aracılığıyla kişiselleştirilmiş içerikler öneriyor. Avustralya hükümeti ise kullanıcıların bu sistemi devre dışı bırakabilmesini istiyor.
Bakan Wells, birçok kişinin algoritmik akışı kullanmaya devam edebileceğini ancak bunun bir zorunluluk olmaması gerektiğini belirtti.
Teknoloji devlerine ağır cezalar gündemde
Tasarı yasalaşırsa teknoloji şirketlerinin algoritmaları kapatma seçeneğini kullanıcılara sunması gerekecek.
Wells, Meta, Google ve TikTok gibi şirketlerin kurallara uymaması durumunda “önemli” para cezalarıyla karşılaşabileceğini açıkladı. Teknoloji şirketlerinin özel korumaya sahip olmadığını vurgulayan Wells, platformların oluşturdukları riskleri belirlemek ve azaltmakla yükümlü tutulacağını söyledi.
Muhalefet ise düzenlemenin ifade özgürlüğünü sınırlayabileceği ve sansüre dönüşebileceği eleştirisinde bulundu. Wells bu iddiaları reddederek düzenlemenin amacının içerikleri sansürlemek değil, platformların oluşturduğu riskleri azaltmak olduğunu savundu.
Zararlı içeriklere karşı yeni yükümlülükler
“Dijital Sorumluluk Yasası” yalnızca öneri algoritmalarını kapsamıyor. Sosyal medya şirketlerinin sistemlerini yasa dışı veya özellikle zararlı içeriklerin yayılmasını önleyecek şekilde tasarlaması da hedefleniyor.
Düzenlemenin cinsel istismar, görüntü temelli taciz, yeme bozukluklarını teşvik eden paylaşımlar ve kendine zarar vermeyi özendiren içeriklere karşı platformların sorumluluğunu artırması bekleniyor.
Avustralya, daha önce de 16 yaşından küçüklerin sosyal medya kullanımına yönelik dünyada dikkat çeken bir yasak getirmişti. Ancak Bakan Wells, bu düzenlemeyi ihlal ettiği gerekçesiyle şimdiye kadar herhangi bir teknoloji şirketine ceza verilmediğini de kabul etti.
Aktivistlerden daha sert düzenleme talebi
Yeni plan bazı çevreler tarafından yeterli bulunmuyor. Avustralyalı kadın hakları aktivisti Chanel Contos, kişiselleştirilmiş algoritmaların varsayılan olarak kapalı olması gerektiğini savunuyor.
Contos'a göre algoritmik öneriler ancak kullanıcının açık onayıyla etkinleştirilmeli. Özellikle gençlerin algoritmalar aracılığıyla kadın düşmanı ve zararlı içeriklere yönlendirilebileceğine dikkat çeken Contos, mevcut sistemlerin toplumsal sorunları büyütebileceği uyarısında bulunuyor.
Eski bağımsız milletvekili Zoe Daniel de sorumluluğun yalnızca kullanıcıya bırakılmasına karşı çıkıyor. Daniel'e göre kullanıcıya “algoritmayı kapat” seçeneği sunmak yeterli değil; teknoloji şirketlerinin algoritmalarının yarattığı riskleri araştırması, açıklaması ve azaltması gerekiyor.
Avrupa Birliği’nde benzer kurallar uygulanıyor
Avustralya’nın gündemindeki düzenlemenin benzerleri Avrupa Birliği’nde de bulunuyor. AB'nin Dijital Hizmetler Yasası (DSA), büyük çevrim içi platformların kullanıcılara kişisel profillemeye dayanmayan en az bir içerik öneri seçeneği sunmasını zorunlu tutuyor.
Bunun alternatiflerinden biri içeriklerin kişiselleştirilmiş algoritma yerine kronolojik sırayla gösterilmesi.
Avustralya’da tasarının kabul edilmesi halinde ülke, sosyal medya şirketlerinin yalnızca içerik denetimini değil, içeriklerin kullanıcılara hangi mekanizmalarla ulaştırıldığını da daha sıkı biçimde düzenleyen ülkeler arasına girecek.
