VİYANA - SNmedia.at/Avusturya İlaç Toptancıları Birliği Phago’dan Monika Vögele, mevcut durumu “iyi değil” sözleriyle değerlendirdi. Özellikle bazı antipsikotik ilaçlarda uzun süredir tedarik sorunları yaşandığı belirtildi.
Sorunun öne çıktığı ilaçlardan biri, depresyon ve anksiyete dahil çeşitli psikiyatrik rahatsızlıkların tedavisinde kullanılan ketiapin. Hollenburg’daki psikiyatrik rehabilitasyon kliniğinin tıbbi direktörü Gerald Grundschober, hastalarının yüzde 30’una kadarında bu etken maddenin kullanıldığını söyledi.
İlaç değişikliği hastaları zorlayabiliyor
Özellikle uzun etkili ketiapin formlarında yaşanan sıkıntı, hastaların mevcut tedavilerinde değişiklik yapılmasını gerektirebiliyor. Uzun etkili ilaçlar etken maddeyi kademeli biçimde salarken, hızlı etkili formlara geçişte doz programının yeniden düzenlenmesi gerekiyor.
Grundschober, psikiyatrik rahatsızlığı bulunan hastalarda bu değişikliklerin ek bir psikolojik yük oluşturabileceğini belirtti. İlacın veya ambalajın değişmesinin dahi bazı hastalarda kaygıya neden olabildiğini, bunun tedavinin bırakılmasına kadar varabilecek sonuçlar doğurabileceğini ifade etti.
Aynı etken madde, farklı yan etkiler
Pro mente Austria Başkanı ve psikiyatrist Gerald Klug da ruhsal sağlık sorunları yaşayan kişilerin ilaç bulmak için birden fazla eczaneyi dolaşmasının her zaman mümkün olmadığını vurguladı.
Klug ayrıca aynı etken maddeyi içeren alternatif ilaçların üretim ve formülasyon farklılıkları nedeniyle özellikle psikiyatrik ilaçlarda farklı yan etkilere yol açabileceğine dikkat çekti.
Bazı ilaçlar için tarih 2027’ye uzadı
Avusturya Federal Sağlık Hizmetlerinde Güvenlik Ofisi BASG’nin kayıtlarında, uzun etkili ketiapin grubundaki birçok ürün “mevcut değil” veya “sınırlı mevcut” olarak işaretleniyor.
Bazı ürünler için daha önce Temmuz sonu ile Ekim başı arasında öngörülen teslimat tarihlerinin daha sonra Ekim ortasına, hatta Mart 2027’ye kadar uzadığı bildirildi. Gecikmelerin nedenleri arasında üretim sorunları gösteriliyor.
Her gün 74 bin ilaç paketi etkileniyor
Phago’nun verilerine göre Avusturya’da her gün yaklaşık 74 bin ilaç paketi tedarik sıkıntısından etkileniyor. Bu miktarın, ortalama üç eczanenin toplam stokuna karşılık geldiği belirtiliyor.
Pharmig ise ilaç arzındaki sorunların arkasında jeopolitik krizler, küresel tedarik zincirlerindeki bağımlılıklar ve ekonomik baskıların bulunduğunu kaydetti.
İlaç hammaddelerinde Asya bağımlılığı
Tedarik zinciri uzmanı Peter Klimek’e göre temel sorunlardan biri üretimin az sayıdaki merkezde yoğunlaşması. Üreticiler üzerindeki maliyet baskısı, ölçek ekonomisi sağlamak amacıyla üretimin belirli tesislere kaydırılmasına yol açıyor. Bu tesislerden birinde sorun yaşandığında etkiler çok sayıda ülkeye yayılabiliyor.
İlaç sektörü araştırmalarına göre Avrupa pazarı için kullanılan farmasötik etken maddelerin yaklaşık yüzde 70’i Asya’da üretiliyor. Uzmanlar, son yıllardaki küresel krizlerin uzun süredir var olan bu yapısal bağımlılığı daha görünür hale getirdiğini belirtiyor.
Yaşlanan nüfus baskıyı artırabilir
Klimek, tüm ilaç üretiminin Avrupa’ya geri taşınmasının gerçekçi olmadığını, bunun yerine tedarik kaynaklarının çeşitlendirilmesi ve kritik etken maddelerde stratejik stok oluşturulmasının değerlendirilebileceğini söyledi.
Avusturya’da yaşlanan nüfusun gelecekte ilaç talebini daha da artıracağına dikkat çekilirken, sağlık ve sosyal güvenlik sistemlerinin finansmanı üzerindeki baskının da büyüyebileceği belirtiliyor.
