VİYANA - SNmedia.at/Avusturya’da 1 Eylül 2025’te yürürlüğe giren düzenlemeyle uzun yıllardır uygulanan resmi sır ilkesi kaldırıldı ve bilgiye erişim temel bir hak haline geldi.
Yeni sistem yalnızca gazetecilere değil, tüm vatandaşlara kamu kurumlarından belirli bilgileri talep etme imkânı sağladı. Ancak ORF Vorarlberg’in ilk yıldaki deneyimleri, özellikle kamu kurumları açısından hassas kabul edilen bilgilere ulaşmanın her zaman kolay olmadığını gösterdi.
Legionella salgınının kaynağı raporla ortaya çıktı
Dikkat çeken örneklerden biri 2025’in başında yaşanan Legionella salgını oldu. Salgının kaynağına ilişkin bilgiler başlangıçta kamuoyuyla paylaşılmadı.
ORF Vorarlberg’in Bilgi Edinme Özgürlüğü Yasası kapsamında yaptığı başvurunun ardından eyalet hükümeti nihai raporu yayımladı. Daha önce yetkililerin konuya ilişkin kapsamlı bilgi vermeyi reddettiği belirtildi.
Ekonomik Birlik e-postaları mahkeme sürecinin ardından yayımlandı
Bir diğer tartışma Vorarlberg Ekonomik Birliği ile yapılan yazışmalara ilişkin e-postalar üzerinden yaşandı.
Eyalet hükümeti başlangıçta belgelerin açıklanmasını reddetti. Ancak bu gerekçe Vorarlberg Eyalet İdari Mahkemesi tarafından kabul edilmedi. Hükümet başvuruyu yeniden değerlendirmek zorunda kaldı ve e-postalar sonunda kamuoyuna açıklandı.
Yazışmalarda Lech-Zürs teleferik şirketi ve Spar temsilcilerinin Ekonomik Birlik ile ilişkilerine dair dikkat çekici ifadelerin bulunduğu bildirildi.
Eğitim verilerinde eksiklikler ortaya çıktı
Bilgi talepleri yalnızca gizli tutulan belgeleri değil, kamu kurumlarındaki veri eksikliklerini de ortaya çıkardı.
ORF Vorarlberg’in eğitim alanındaki girişimlerinde, Eğitim Müdürlüğünün okul bazındaki Matura sonuçlarını makul bir çalışma kapsamında değerlendiremediği anlaşıldı.
Başka bir süreçte ise eğitim makamlarının iki yıl boyunca karşı çıktığı okul destekleriyle ilgili bilgi talebinin sonunda, bakanlığın hangi okulların destek aldığını gösteren listeyi artık bulamadığı ortaya çıktı.
Seçim afişlerinin yerleri mahkemelik oldu
Vorarlberg’de seçim afişlerinin konumları da bilgi edinme özgürlüğü ile kişisel verilerin korunması arasındaki tartışmanın merkezine yerleşti.
Eyalet seçimlerinde siyasi partilerin en fazla 300 noktaya afiş, bunların 50’sine ise büyük afiş yerleştirmesine izin veriliyor.
ORF Vorarlberg, partilerin sınırlara uyup uymadığını kontrol etmek amacıyla afiş konumlarına ilişkin resmi planları talep etti. Eyalet hükümeti ise konum bilgilerinden mülk sahiplerinin siyasi görüşleri hakkında çıkarım yapılabileceğini savunarak bunları kişisel veri kapsamında değerlendirdi.
Dosya Yüksek İdari Mahkemeye taşındı.
Hypo Vorarlberg’in Benko belgeleri tartışma yarattı
En dikkat çekici hukuki mücadelelerden biri Hypo Vorarlberg ile yaşandı.
ORF, eyalete bağlı bankanın iş insanı Rene Benko ve bağlantılı vakıflarla yaptığı işlemler hakkında bilgi talebinde bulundu. Banka ise kendisini “borsada işlem gören şirket” statüsünde değerlendirerek bilgi verme yükümlülüğünden muaf olduğunu savundu.
Ancak Hypo Vorarlberg’in hisseleri borsada işlem görmüyor. Banka, tahvil ihraç etmesi nedeniyle borsada işlem gören şirketlerle eşdeğer değerlendirilmesi gerektiğini öne sürdü.
Anayasa Mahkemesi Hypo’ya karşı karar verdi
Anayasa Mahkemesi bu yorumu kabul etmedi ve yalnızca gerçekten borsada işlem gören şirketlerin söz konusu istisnadan yararlanabileceğine hükmetti.
Mahkeme, Vorarlberg Eyalet İdari Mahkemesinin önceki kararının temel bilgi edinme hakkını ihlal ettiğine karar verdi.
Dosyanın yeniden değerlendirilmesi gerekirken Hypo Vorarlberg’in çeşitli gizlilik gerekçeleri ileri sürerek ilgili belgeleri mahkemeye sunmayı reddettiği bildirildi.
224 bin euroluk tünel PR sözleşmesi de gündemde
Bilgi edinme tartışmasının bir diğer ayağını Feldkirch şehir tünelinin halkla ilişkiler çalışmaları oluşturuyor.
Projeye ilişkin PR hizmetlerinin Clavis adlı ajansa brüt 224 bin 261,94 euro karşılığında verildiği belirtildi. Ajansın daha önce de projeyle ilgili sözleşmeler aldığı ve Feldkirch yerel seçim kampanyasında ÖVP’ye danışmanlık yaptığı aktarıldı.
Eyalet hükümeti ise verilen hizmetlerin ayrıntılı maliyetlerini “ticari sır” gerekçesiyle açıklamak istemiyor.
Bilgi taleplerinin yüzde 80’i reddedildi
ORF Vorarlberg’in aktardığına göre, Bilgi Edinme Özgürlüğü Yasası’nın ilk yılında yapılan başvurular kamu yönetiminin şeffaflığı açısından önemli sonuçlar ortaya çıkarsa da hukuki engeller devam ediyor.
Vorarlberg Eyalet İdari Mahkemesinin bugüne kadarki bilgi edinme özgürlüğü şikâyet ve başvurularının yaklaşık yüzde 80’ini reddetmesi dikkat çekiyor.
Yasanın ilk yılı, Avusturya’da resmi sır döneminin sona ermesinin tek başına tam şeffaflık sağlamadığını; bilgiye erişimin kapsamının önümüzdeki dönemde yüksek mahkemelerin vereceği kararlarla daha da şekilleneceğini gösteriyor.
