VİYANA - SNmedia.at/ Türkiye'de 1 Ekim itibarıyla İstanbul, Ankara ve İzmir'deki akaryakıt fiyatlarına göre, 50 litrelik bir depoyu motorinle doldurmak için net aylık asgari ücretin yüzde 17'sinden fazlasını ayırmak gerekiyor. Benzinde ise bu oran yüzde 15'in üzerinde.
İstanbul'un Avrupa Yakası'nda motorinin litre fiyatı 97,10 TL olurken 50 litrelik bir deponun maliyeti 4.855 TL'yi buluyor. Bu tutar, 28.075,50 TL olan net asgari ücretin yüzde 17,3'üne karşılık geliyor. Litresi 84,50 TL olan benzinle aynı depoyu doldurmanın maliyeti ise 4.225 TL.
33.030 TL olan brüt asgari ücret esas alındığında, İstanbul'un Avrupa Yakası'nda bir depo motorinin ücrete oranı yüzde 14,7, benzinin ise yüzde 12,8 düzeyinde.
Türkiye'de akaryakıt fiyatlarındaki küresel dalgalanmalar ve kur hareketlerinin tüketiciye yansımasını sınırlamak amacıyla uygulanan eşel mobil sistemi, 1 Ekim itibarıyla sona erdi.
Fiyat artışlarının Özel Tüketim Vergisi'nden (ÖTV) indirim yapılarak karşılanmasına dayanan sistemden çıkışta, benzindeki vergi artışının kademeli uygulanması kararlaştırıldı.
Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı'na göre, benzinde ÖTV'nin sistem öncesindeki düzeyine dönüşü ekim, kasım ve aralık aylarına yayıldı. Böylece vergi artışının pompa fiyatlarına tek seferde yansımasının önüne geçilmesi amaçlandı. LPG'de ise eşel mobil öncesindeki ÖTV tutarına dönüldü.
30 Eylül ile 1 Ekim arasındaki fiyatlar karşılaştırıldığında, benzinin litresine 4,10 TL, motorinin litresine ise 3,60 TL zam geldi. Bir önceki gün benzin 80,40 TL, motorin ise 93,50 TL'den satılıyordu. LPG'nin litre fiyatı da 1,45 TL artarak 36,44 TL'ye yükseldi.
Böylece 50 litrelik bir depoyu doldurmanın maliyeti yalnızca bir günde benzinde 205 TL, motorinde ise 180 TL arttı.
Avrupa'da motorin fiyatları savaş öncesine göre yüzde 40 arttı
Türkiye için hesaplamada 1 Ekim fiyatları kullanılırken 22 AB ülkesine ilişkin aşağıdaki karşılaştırma, 21 Eylül fiyatlarına ve vergi ile sosyal güvenlik kesintileri öncesindeki brüt aylık asgari ücretlere dayanıyor.
İsrail ve ABD'nin İran'a yönelik ortak saldırısının, dünya petrolünün beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatmasının ardından akaryakıt fiyatları önemli ölçüde yükseldi.
Avrupa Birliği'nin (AB) Haftalık Petrol Bülteni'ne göre, Orta Doğu'da gerilimin tırmanmasından önceki 23 Şubat ile 21 Eylül arasında AB'de motorinin ortalama tüketici fiyatı yüzde 40 arttı.
Bulgaristan'da 21 Eylül itibarıyla 50 litrelik bir depoyu motorinle doldurmanın maliyeti, brüt aylık asgari ücretin yüzde 15,4'üne ulaştı. İran savaşı öncesinde yüzde 9,9 olan bu orandaki artış, Avrupa'nın en düşük ücretli ülkelerinde çalışanların üzerindeki baskının büyüdüğünü gösteriyor.
Akaryakıt fiyatlarındaki artış, başta düşük ücretliler ve asgari ücretle çalışanlar olmak üzere birçok kişiyi doğrudan ve dolaylı olarak etkiliyor.
Avrupa Sendikalar Enstitüsü kıdemli araştırmacısı Torsten Muller, düşük gelirli hanelerin bu artıştan neden daha fazla etkilendiğini Euronews Business'a şöyle açıkladı:
"Çünkü gelirlerinin daha büyük bir bölümünü, yüksek gelirli hanelere kıyasla barınma, gıda ve ulaşım gibi temel ihtiyaçlara harcıyorlar."
Bu dönemde çoğu ülkede asgari ücret değişmedi. Euro Bölgesi'nde 2026'nın ilk ve ikinci yarısı arasında en yüksek asgari ücret artışı, yüzde 6,8 ile Estonya'da kaydedildi.
Bazı ülkelerde benzin fiyatlarındaki artış yüzde 30'u aşarken motorin fiyatları yüzde 50 yükseldi. Karşılaştırmaya dahil edilen ülkeler arasında akaryakıt fiyatlarının değişmediği tek ülke Malta oldu.
21 Eylül itibarıyla 50 litrelik bir depoyu benzinle doldurmak için gereken tutarın brüt aylık asgari ücrete oranı, Lüksemburg'da yüzde 3,3 ile Bulgaristan'da yüzde 13,4 arasında değişiyordu.
Bu oran Letonya'da yüzde 12,8, Romanya'da yüzde 11,5, Yunanistan ve Çekya'da yüzde 10,2, Estonya ve Slovakya'da ise yüzde 10,1 ile yüzde 10'un üzerindeydi. İrlanda'da yüzde 4,1, Belçika'da ise yüzde 4,4 ile yüzde 5'in altında kaldı.
