VİYANA-SNmedia.at/Yeni ve önemli bir küresel araştırmaya göre, obezite oranları son 40 yılda birçok düşük ve orta gelirli ülkede keskin bir şekilde artmaya devam ederken, Batı Avrupa ve diğer yüksek gelirli ülkelerin çoğunda seviyeler sabitlendi.
Nature dergisinde yayınlanan araştırmada, 1980-2024 yılları arasında 200 ülke ve bölgede 232 milyon kişiden elde edilen veriler analiz edildi.
Araştırmacılar, çalışmanın obeziteyi tek bir "küresel salgın" olarak tanımlama fikrine meydan okuduğunu, bunun da "gidişatın ülkeler, yaş grupları ve cinsiyet arasında önemli ölçüde farklılık gösterdiği gerçeğini" göz ardı edebileceğini söylüyor.
Çalışma, dünya çapında yaklaşık 2 bin bilim insanından oluşan bir ağ olan NCD Risk Faktörü İşbirliği tarafından, beş yaş ve üzeri kişilerde boy ve kiloyu ölçen 4 binden fazla nüfus temelli çalışmadan elde edilen veriler kullanılarak gerçekleştirildi.
Bu çalışmada - ve çoğu küresel gözetimde - kullanılan obezite tanımı, Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ-WHO) BMI temelli çerçevesi olmaya devam ediyor.
Yetişkinler için vücüt kitle endeksinin (VKİ) 30 veya üzerinde olması obezite olarak sınıflandırılıyor. VKİ'nin 25 ila 29,9 arasında olması aşırı kilolu olarak kabul ediliyor.
5-19 yaş arası çocuklar ve gençler için tanım biraz daha farklı. Obezite, yaş ve cinsiyet için DSÖ büyüme standardının iki standart sapmadan fazla üzerinde bir VKİ'ye sahip olmak olarak ölçülüyor.
Çalışmanın bulguları
Araştırmacılara göre, Batı Avrupa, Kuzey Amerika ve Avustralasya’daki birçok yüksek gelirli ülkede çocukluk çağı obezitesindeki artış 1990’larda yavaşlamaya başladı, 2000’lerin ortalarına gelindiğinde ise büyük ölçüde duraksadı. Hatta bazı ülkelerde oranların kademeli olarak düşmeye başladığı da gözlemlendi.
Danimarka, bu yavaşlamayı en erken yaşayan ülkeler arasında yer alıyor. Iranlar 1990 civarında istikrar kazanmaya başladı. 2010’lara gelindiğinde ise Fransa, İtalya ve Portekiz gibi ülkelerde çocukluk çağı obezitesinde küçük ancak anlamlı bir gerileme eğilimi görüldü. Bu da ulusal ölçekte ilk kez bu tür bir düşüşün kayda geçmesi anlamına geliyor.
Yetişkinler için de benzer bir eğilim çocuklara kıyasla yaklaşık 10 yıl sonra görüldü.
Daha genel olarak Batı Avrupa'da, 2024 yılında yetişkin obezite yaygınlığı genellikle yüzde 25'in altında kalıyor ve Fransa'da yüzde 11'e kadar düşüyor- İngilizce konuşulan yüksek gelirli ülkelerle önemli bir tezat oluşturuyor.
İngiltere, Kanada ve Amerika Birleşik Devletleri'nde yetişkin obezite oranları yüzde 25 ila yüzde 43 arasında değişiyor.
Gelişmekte olan ülkelerdeki endişe verici tablo
Birçok zengin ülke bir platoya ulaşmış gibi görünse de, gelişmekte olan dünyanın büyük bölümünde durum çok farklı.
