☰
✕
DÜNYA

ABD, Rusya ve Çin'den 'barış deklarasyonu': Ukrayna ve İran gündeme alınmadı

ABD, Rusya ve Çin liderlerinin katıldığı tarihi üçlü zirve, BM reformu, yakıt tedariki ve nükleer riskler konusunda iş birliği taahhüdü içeren ortak yazılı deklarasyonla sona erdi. Ancak Ukrayna ve Rusya'daki savaşlara ilişkin önemli bir ilerleme kaydedildiği açıklanmadı.

VİYANA - SNmedia.at/ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in merakla beklenen ve benzeri görülmemiş üçlü zirvesi sona erdi. Görüşmelerin ardından açıklanan "barış deklarasyonu"nda BM reformu, yakıt tedariki ve nükleer risklerin azaltılmasına odaklanılırken, Ukrayna ve İran'daki savaşlara değinilmedi.

Dünyanın üç büyük gücünün liderlerini bir araya getiren tarihi zirve, güçlü ve sembolik görüntülere sahne olmasına rağmen somut bir diplomatik ilerleme sağlayamadı. Liderlerin görüşme öncesinde yaptıkları iddialı açıklamalara karşın toplantı, ortak bir basın açıklaması yapılmadan sona erdi. ABD Başkanı Trump ise zirvenin ardından doğrudan havalimanına hareket etti.

Kremlin tarafından yayımlanan bir videoda, Şi Cinping'in zirvenin ardından kendisini aracına kadar uğurladığı Putin'in, "Bunu organize ettiğiniz için teşekkür ederim. Her şeyin bu kadar iyi geçmesini kimsenin beklediğini sanmıyorum," dediği görüldü.

Çin devlet medyası ve Rus yetkililer, "üçlü barış deklarasyonu" adı verilen ortak bir açıklama yayımladı. Şi, Putin ve Trump, açıklamada stratejik istikrarı ve uluslararası güvenliği koruma konusundaki kararlılıklarını dile getirdi.

Açıklamaya göre Çin, Rusya ve ABD; BM reformu, petrol ürünlerinin üretim ve tedarikinin artırılması, nükleer risklerin azaltılması için diyalog yürütülmesi ve "devlet yetkililerinin dokunulmazlığına saygı gösterilmesi ile Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) ve benzeri kurumların yetki alanlarını kötüye kullanmasına karşı çıkılması" konularında uzlaştı.

Deklarasyonda Ukrayna, İran, Kuzey Kore veya diğer uluslararası sorunlara ilişkin herhangi bir açık atıf yer almadı.

Trump, zirve öncesinde Putin ve Şi ile gerçekleştirdiği ikili görüşmelerde, nükleer silah stoklarının azaltılması, Rusya'nın Ukrayna'daki savaşı ve "dünyada gerçekten gündemde olan tüm sorunlar" hakkında konuşmak istediğini söylemişti.

Rusya devlet mekanizmasının Putin'in zirveye katılımını ülke açısından önemli bir meşruiyet kazanımı olarak sunmasının ardından Rusya Devlet Başkanı, toplantı sonrasında basın toplantısı düzenleyen üç lider arasında ilk isim oldu. Putin, açıklamalarını Rus medyasına yaptı.

Rus lider, zirveyi "diplomasi tarihinin önemli bir bölümü" olarak nitelendirerek, "Görüşmeler tamamen açık bir atmosferde gerçekleşti. Bu da birbirimizi daha iyi anlamamıza olanak sağladı. Genel olarak son derece faydalıydı" dedi.

Putin ayrıca kendisiyle Trump'ın görüşleri ve "medeniyet değerleri" konusunda "belirli ölçüde yakınlık" taşıdığını söyledi.

Şi Jinping, Donald Trump ve Vladimir Putin, 18 Kasım 2026'da Shenzhen'de el sıkışıyor.
Şi Jinping, Donald Trump ve Vladimir Putin, 18 Kasım 2026'da Shenzhen'de el sıkışıyor. AP Photo
Rusya'nın Ukrayna'da sürdürdüğü geniş çaplı savaşa değinen Putin, Kiev yönetimi ve Avrupa'nın savaşın sona erdirilmesi için henüz uzlaşmaya hazır olmadığını söyledi.

Putin, zirvenin başlangıcında Ukrayna'daki savaşın görüşmelerin gündeminde yer alacağını belirterek, "Ukrayna konusunda ortak çıkarlarımız var" demişti. Ancak toplantının ardından Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Rus medyasına yaptığı açıklamada Ukrayna'nın zirvenin "ana gündem maddesi" olmadığını söyledi.


Putin, görüşmeler öncesinde yaptığı açıklamada, "Rusya, ABD ve Çin'i yalnızca İkinci Dünya Savaşı'nı kazanan ülkeler olmaları değil, uluslararası barışın korunmasına yönelik sorumlulukları da bir araya getiriyor," ifadelerini kullandı.

Çin devlet medyasında yer alan habere göre, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ise zirveyi "olumlu, yapıcı ve verimli" olarak nitelendirdi.

Habere göre Şi, büyük güçlerin tüm ülkelerin meşru güvenlik kaygılarını ciddiye alması gerektiği konusunda uzlaştıklarını belirterek, "Diyalog sürdüğü sürece kapılar açık kalır, barış için umut vardır," dedi.

Şi'nin, "Bugünkü üçlü toplantıda ekilen tohumlar mutlaka kök salacak, filizlenecek, çiçek açacak ve meyve verecek," ifadelerini kullandığı aktarıldı.

Üç lider, zirvenin başlangıcında el sıkışmadan aile fotoğrafı çektirdi. Bir saat 20 dakika süren toplantının ardından ise ortak bir açıklama yapılmadı.

Zirve öncesinde düzenlenen ortak açıklamalarda Trump, üç küresel gücün "tarihe geçtiğini" belirterek, "tüm gezegeni etkileyen sorunları çözme konusunda büyük sorumluluklar" taşıdıklarını söyledi.


Şi Cinping de Trump'ın zirvenin "çığır açıcı bir öneme sahip olduğu" yönündeki değerlendirmesine katıldı. Çin lideri, "Büyük güçler uyum içinde yaşadığında dünya barış içinde olur" diyerek üç ülkeye "Soğuk Savaş zihniyetini terk etme, ekonomik ayrışmaya ve tedarik zincirlerinin koparılmasına yönelik girişimlerden kaçınma" çağrısında bulundu.

Şi, görüşmeler başlamadan önce yaptığı açıklamada, "Üç ülke küresel sorunlarla mücadele etmek için birlikte çalışmalı. Büyük ülkeler birbirlerine saygı göstermeli ve barış içinde bir arada yaşamalı," dedi. Üç ülkenin "küresel enerji tedarik zincirinin istikrarını korumak için koordinasyonu güçlendirebileceğini" belirten Şi, "Zorluklar, gerçek sorumluluğu ortaya çıkarır" ifadelerini kullandı.