VİYANA - SNmedia.at/Krizde en kritik unsur ise dünyanın en önemli petrol geçiş yollarından biri olan Hürmüz Boğazı’nın kapanması. Bu durum, küresel petrol arzında ciddi bir belirsizlik yaratırken, petrol ticaretinin ne kadar süre aksayacağı henüz bilinmiyor.
Avrupa’da fiyat müdahalesi tartışılıyor
Bazı Avrupa ülkeleri yakıt fiyatlarını sınırlamak için müdahale yöntemlerini devreye soktu. Macaristan’da benzin litre fiyatı 1,51 euro, dizel fiyatı ise 1,59 euro seviyesinde sabitlendi. Ancak bu uygulama yabancı plakalı araçları kapsamıyor. Hırvatistan’da da benzer bir fiyat sınırı uygulaması yürürlüğe girdi.
Avusturya’da ise özellikle Sosyal Demokrat Parti (SPÖ) rafineri kar marjlarının sınırlandırılması gerektiğini savunuyor. 2022’de rafineri kârlarının hızla yükselmesi tartışma yaratmış, kısmen devlete ait enerji şirketi OMV’nin kar marjını bir yıl içinde dokuz kat artırdığı belirtilmişti.
Vergi indirimi seçeneği gündemde
Yakıt fiyatlarını düşürmenin bir başka yolu ise devlet vergilerinin azaltılması olarak görülüyor. Benzin ve dizel üzerindeki maden yağı vergisi ile CO₂ fiyatı sabit olsa da, yakıt fiyatları yükseldikçe KDV gelirleri de artıyor.
Avusturya Halk Partisi (ÖVP), fiyatları kontrol etmek yerine vergi yükünü azaltma modelinin daha kolay uygulanabileceğini savunuyor.
Uzmanlar tüketimin azaltılması gerektiğini söylüyor
Enerji uzmanları ise fiyat müdahalelerinin beklenmeyen sonuçlara yol açabileceği konusunda uyarıyor. Enerji Ajansı’ndan Christoph Dolna-Gruber, petrol arzının zaten sınırlı olduğunu belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:
“Yapısal olarak azalan bir petrol arzı var. Bu nedenle enerji kullanımının daha sorumlu ve ekonomik olması gerekiyor.”
“Ucuz enerjiye alıştık”
Ekonomistler, yakıt fiyatlarının satın alma gücüne göre geçmişe kıyasla aslında çok daha yüksek olmadığını vurguluyor. Örneğin 1980 yılında Avusturya’da bir litre yakıt satın almak için bugüne göre yaklaşık iki kat daha fazla çalışmak gerekiyordu.
IHS ekonomisti Sebastian Koch, son yıllarda düşük enerji fiyatlarına alışılmasının, bugünkü artışların daha sert hissedilmesine yol açtığını belirtiyor.
100 km/s hız sınırı önerisi yeniden gündemde
Yakıt tüketimini azaltmak için önerilen önlemlerden biri de otoyollarda hız sınırının 130 km/s’den 100 km/s’ye düşürülmesi. Uzmanlara göre bu değişiklik, 100 kilometrede 1,5 ila 2 litre yakıt tasarrufu sağlayabilir ve toplam tüketimi yüzde 20–25 oranında azaltabilir.
Ancak bu öneri daha önce de tartışılmış ve siyasi çoğunluk sağlanamadığı için hayata geçirilememişti.