NATO'nun Adana'da oluşturacağı çok uluslu karargah, Ortadoğu başta olmak üzere Kafkasya, Doğu Akdeniz ve Kuzey Afrika'dan kaynaklanacak tehditlere karşı ittifakın caydırıcılığı ve savunma kapasitesini artırmayı hedefliyor.
İstanbul'da kurulacak deniz komutanlığı ise Ukrayna Gönüllüler Koalisyonu kapsamında Ukrayna-Rusya savaşı sonrası süreçte Karadeniz'in güvenliği açısından önemli rol oynayacak.
Bu gelişmelerin Türkiye'nin hem NATO içinde hem de bölgesindeki güvenlik mimarisindeki ağırlığını artıracağı değerlendiriliyor.
Adana'daki üsle ilgili bilinenler
Milli Savunma Bakanlığı'nın 26 Mart'taki bilgilendirmesinde, karargâhın kurulmasına ilişkin çalışmaların NATO'nun 2023'te aldığı Güneydoğu Bölgesel Planı kapsamında başlatıldığı ancak prosedürler henüz tamamlanmadığından onay sürecinin devam ettiği belirtildi.
NATO karargâhının kurulması için Adana'da konuşlu 6. Kolordu Komutanlığı'nın görevlendirildiğinin kaydedildiği bilgilendirmede, karargahın tam olarak nereye konuşlanacağı ve ne kadarlık bir askeri gücü barındırabileceği açıklanmadı.
Adana, ABD ile mevcut ikili anlaşmalar kapsamında Amerikan askerlerinin kullandığı ve bölgenin en stratejik üslerinden biri olarak bilinen İncirlik Üssü'ne de ev sahipliği yapıyor. Bu yeni gelişme, kentin stratejik önemini daha da artırıyor.
NATO karargahının görevi "Bölgesel Planlar kapsamında, kendisine tahsis edilecek kuvvetlerin entegrasyonunu sağlayarak sorumluluk sahasında caydırıcılık ve savunma faaliyetlerini desteklemek" olarak açıklandı.
Kaynaklar, bu konuşlanmanın bölgede yeni gelişen son gelişmelerle bir ilgisi olmadığını, müttefiklerin bölgesel savunma planlarını çok daha önceden onayladıklarını kaydetti.
Türkiye 2024'te NATO'ya iletti
Türkiye, Rusya'nın Ukrayna'ya saldırdığı 2022 yılından itibaren ittifakın odağının tamamen Doğu Avrupa'ya kaymaya başlaması üzerine kıtanın güney ve güneydoğusunda yaşanan tehditleri gündeme getirmiş ve aynı yıl Madrid'de yapılan zirvede bu konunun ayrıca ele alınmasını sağlamıştı.
Savunma Bakanlığı kaynaklarının atıfta bulunduğu bölgesel planlar, ittifakın 2023'te Vilnius zirvesinde ele alınmış, Rusya-Ukrayna savaşının yarattığı etkilere yanıt verecek şekilde güncellenmişti.
Vilnius'ta başlatılan süreç 2024'te Washington'da yapılan zirvede alınan kararlarla somutlaşmış ve kıtanın güney bölgelerinde yaşanan ve yaşanabilecek tehditlere karşı daha güçlü, stratejik ve sonuç-odaklı yaklaşımı içeren bir eylem planının kabul edildiği açıklanmıştı.
Savunma Bakanlığı'nın açıklamasından Türkiye'nin yeni bir çok uluslu karargâhı topraklarında kurma konusundaki beyanını 2024'te NATO'ya ilettiği anlaşılıyor.
Çok uluslu karargâhların görevleri neler?
NATO, Türkiye'deki varlığının yanı sıra Rusya'nın 2014'te Kırım'ı ilhakı ve 2022'de Ukrayna'yı işgal girişiminden bu yana doğu kanadındaki askeri varlığını da oldukça artırdı.
Rusya ve Belarus sınırında bulunan çokuluslu muharebe gruplarının sayısı dörtten sekize yükseltildi.
NATO'nun kuzeyden güneye Estonya, Letonya, Litvanya, Polonya, Slovakya, Macaristan, Romanya ve Bulgaristan'da olmak üzere toplam sekiz çokuluslu muharebe grubu bulunuyor.
NATO'nun bölgedeki ana çok uluslu karargâhlarından biri Polonya'da "MNC NE" (Multinational Corps Northeast) olarak anılan karargâh. 1999 senesinden beri aktif olan karargâh, NATO'nun bölgedeki en üst düzey karargâhı ve 2017'den bu yana Yüksek Hazırlık Gücü'ne de ev sahipliği yapıyor.
Polonya'nın kuzeybatısında Szczecin kentinde konuşlu olan MNC NE, bölgede yer alan diğer komutanlıklarla beraber caydırıcılık ve savunma görevlerinin yanı sıra bir saldırı durumunda ittifakın korunması sorumluluğunu da üsteniyor.
Romanya'da konuşlu olan MNC SE (Multinational Corps Southeast) çok uluslu karargâhı ise 2018'te Bükreş'te kuruldu ve sonrasında kapsamlı bir askeri güç olarak Sibiu kentine taşındı.
Bu karargâhın görevleri arasında Güneydoğu bölgesinin korunması açısından ittifak ve üye devletler arasında eşgüdüm sağlanması yer alıyor.
Adana'da kurulacak Türkiye çok uluslu karargahının da Polonya ve Romanya'daki benzerleri gibi görev ve sorumluluklar üstlenmesi öngörülüyor.
Türkiye'nin güvenlik kaygıları
Türkiye'nin, kıtanın güneydoğu bölgesine ilişkin güvenlik kaygılarını NATO'nun dikkatine getirdiği 2022 yılında İsrail-Hamas savaşı ve İran'a karşı Amerikan-İsrail savaşı henüz başlamamıştı.
Haziran 2025'te yaşanan İsrail-İran 12 Gün Savaşı ile 28 Şubat 2026'da başlayan ve hala devam eden Ortadoğu Savaşı'nın yarattığı güvenlik tehditlerinden en çok etkilenen ittifak üyesi olan Türkiye, İran'dan 4-9 ve 13 Mart günlerinde atılan füzelerin hedefi olmuş, bunlar NATO hava savunma sistemleri tarafından önlenmişti.