VİYANA - SNmedia.at/İspanya, ABD’nin İran’a yönelik saldırılarında ülke topraklarındaki ortak askeri üsleri kullanma talebini reddetti. Madrid yönetimi, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri operasyonlarını 'gerekçesiz ve tehlikeli bir müdahale' olarak nitelendirdi.
İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, ABD ve İsrail’in 'tek taraflı askeri eylemini' açıkça kınayarak, bunun 'daha düşmanca ve daha belirsiz bir uluslararası düzen' yarattığını söyledi. Hükümet, Cádiz’deki Rota ve Sevilla yakınlarındaki Morón üslerinin İran’a yönelik saldırılarda kullanılmasına izin vermedi.
İspanya Dışişleri Bakanı José Manuel Albares, ülkesinin İran halkı için demokrasi, özgürlük ve temel haklar istediğini belirtti ancak askeri operasyonlarda üslerin kullanılmasına 'kesinlikle izin verilmeyeceğini' vurguladı. Albares, üslerin ABD ile yapılan anlaşma çerçevesi dışında veya Birleşmiş Milletler Şartı’na aykırı bir amaçla kullanılmayacağını söyledi.
Savunma Bakanı Margarita Robles de benzer bir açıklama yaparak, iki üssün de ABD operasyonlarında kullanılmadığını belirtti. Robles, mevcut anlaşmanın uluslararası hukuk çerçevesinde ve uluslararası destekle yürütülen operasyonları kapsadığını belirtti.
Uçuş takip sitesi Flightradar24 verilerine göre, ABD ve İsrail’in hafta sonu saldırılarının ardından Rota ve Morón’dan 15 ABD uçağı ayrıldı. Uçaklardan en az yedisinin Almanya’daki Ramstein Hava Üssü’ne indiği görüldü. ABD Savunma yetkilileri, uçuşların nedeni hakkında yorum yapmadı.
Avrupa’da farklı tutumlar
Sanchez, cumartesi günü yaptığı açıklamada ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu’nun saldırılarının dünyayı daha istikrarsız hale getirdiğini söylemiş ve kalıcı bir siyasi çözüm çağrısında bulunmuştu. Pazar günü Barselona’da yaptığı konuşmada ise İran rejimine karşı olunabileceğini, ancak uluslararası hukuka aykırı bir askeri müdahaleye karşı çıkmanın da mümkün olduğunu söyledi.
Sánchez’in açıklamaları, geçen yıl NATO üyelerinin savunma harcamalarını GSYH’nin yüzde 5’ine çıkarma önerisine karşı çıkması nedeniyle Trump ile yaşadığı gerilimin ardından geldi. İspanya Başbakanı, İsrail’in Gazze’deki savaşı ve AB’nin bu savaşa yaklaşımı konusunda da Avrupa’daki en sert eleştirilerden bazılarını dile getiren isimlerden biri olmuştu.
Diğer Avrupa liderleri ise daha temkinli bir tutum benimsedi. İngiltere Başbakanı Keir Starmer, başlangıçta ABD’nin Hint Okyanusu'ndaki Diego Garcia veya İngiltere’deki üsleri kullanmasına hukuki çekinceler nedeniyle izin vermedi. Ancak İran’ın Ortadoğu genelinde başlattığı misilleme saldırıları ve Güney Kıbrıs’taki bir İngiliz üssünün hedef alınmasının ardından tutumunu değiştirdi.
İngiltere, Fransa ve Almanya’nın yayımladığı ortak açıklamada, İran’ın füze ve insansız hava aracı kapasitesini kaynağında imha etmeye yönelik 'gerekli ve orantılı savunma adımlarının' desteklenebileceği belirtildi. Trump ise Londra’nın karar değişikliğini 'fazla geç' olarak nitelendirdi.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz, İran’ın nükleer programı ve iç baskı politikaları karşısında oluşan 'ikilemi' anladığını belirterek, müttefiklerine askeri operasyonlar konusunda ders vermeyeceklerini söyledi. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise krizin diplomatik yollarla çözülmesi çağrısında bulundu ve son gelişmelerin yaratabileceği etkiler için hazırlık yapılacağını belirtti.