VİYANA - SNmedia.at/ Bugünlerde Avrupalıları tedirgin etmeye iki kelime yetiyor: güvenlik mimarisi.
ABD Başkanı Donald Trump’ın, "tüm Avrupa’yı kapsayabilecek" "çok büyük ve güzel bir anlaşmadan" söz etmesinin ardından konu, Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaşı sona erdirmeyi amaçlayan müzakerelerin merkezine yerleşti.
Bu açıklamayı, Trump’ın özel temsilcisi Jared Kushner’ın kapsamlı bir sosyal medya paylaşımı izledi. Kushner, kıtada "daha istikrarlı ve öngörülebilir bir güvenlik ortamı" oluşturmak için çeşitli ilkeler sıraladı.
Kushner’ın mesajı, Moskova’nın egemen ve uluslararası alanda tanınan bir ülkeye karşı geniş çaplı işgal başlattığı gerçeğini es geçti. Bunun yerine, Avrupa ile Rusya arasındaki "on yıllardır süren güvensizliği" ve "birbiriyle çatışan güvenlik kaygılarını" sorumlu tuttu.
Kushner, "Avrupa ve Rusya, 30 yılı aşkın süredir sürdürülebilir bir güvenlik çerçevesi oluşturmakta zorlanıyor" diye yazdı.
Bu ifadeler Avrupalıları rahatsız etti. Avrupalı yetkililer, geçen yüzyılda kurulan güvenlik mimarisine bağlı kalmakta "zorlanan" tarafın kendileri değil, Rusya olduğunu hızla vurguladı.
AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, pazartesi günü Paris’teki G7 toplantısında, "Avrupa’nın zaten bir güvenlik mimarisi var," dedi.
"Bu güvenlik mimarisini ihlal eden tek taraf Rusya. Bu nedenle görüşmelerde Rusya’nın somut tavizler vermesini sağlamalıyız. Aksi takdirde bu saldırıların daha fazlasını göreceğiz."
Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaşın, diğer belgelerin yanı sıra, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı’nın (AGİT) temelini oluşturan 1975 Helsinki Nihai Senedi ile 1990 Paris Şartı’nı; meşru müdafaa dışında Rusya’nın Ukrayna’ya karşı güç kullanmasını yasaklayan 1994 Budapeşte Memorandumu’nu ve "tüm devletlerin" toprak bütünlüğünü güvence altına alan 1997 NATO-Rusya Kurucu Senedi’ni ihlal ettiği değerlendiriliyor.
Rusya ayrıca, uluslararası hukuku açıkça hiçe sayarak savaş suçları ve saldırı suçu işlemekle de suçlanıyor.
Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul da Kallas’a benzer bir değerlendirmeyle, "Avrupa’nın, Rusya’nın bizi inandırmak istediği gibi yeni bir güvenlik mimarisine ihtiyacı yok. Gereken, mevcut güvenlik mimarisinin yeniden işler hale getirilmesi," dedi.
Romanya’da konuşan Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise "Avrupa’nın güvenlik mimarisine ilişkin anlamlı görüşmelerin ancak Ukrayna’da ateşkes sağlandıktan sonra yapılabileceği" uyarısında bulundu.
Von der Leyen, bu görüşmelerin yalnızca Avrupa’nın da masada olmasıyla gerçekleşebileceğini vurguladı.
Polonya Dışişleri Bakanı Radoslaw Sikorski, "Ukrayna’nın ve Avrupa’nın geleceğine ilişkin bizim dışımızda yapılacak bir düzenleme yalnızca akıl dışı olmakla kalmaz. Böyle bir şey mümkün de değil," dedi.
'Putin’in isteklerini yerine getiriyor'
Avrupa’nın ortak tepkisi, ekim ayındaki kaygı verici gelişmelerin ardından diplomasiyi yeniden rayına oturtma çabaları sırasında geldi.
Trump, o dönemde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’le dizel tedariki anlaşması yapmış, Moskova’ya uzun süredir uygulanan yaptırımları hafifletmiş ve Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy’e sert eleştiriler yöneltmişti.
Peş peşe yaşanan bu gelişmeler Avrupa’yı sarstı ve Trump ile Putin’in, Ukrayna’nın teslim olmasını sağlayacak gizli bir anlaşmaya varabileceği endişelerini yeniden canlandırdı. Trump’ın tüm Avrupa’yı kapsayan "büyük ve güzel bir anlaşma" vaadi de bu şüpheleri besledi.