VİYANA - SNmedia.at/Avusturya Sağlık ve Gıda Güvenliği Ajansı'na (AGES) göre "sıcak çarpması" veya "güneş çarpması" resmi ölüm nedeni olarak kayıtlara geçmediği için sıcaklığa bağlı ölümler doğrudan tespit edilemiyor. Bunun yerine, normal dönemlere kıyasla meydana gelen "aşırı ölüm" oranları incelenerek sıcak hava nedeniyle gerçekleştiği düşünülen can kayıpları hesaplanıyor.
AGES'in verilerine göre Avusturya'da 2025 yılında yaklaşık 449 kişi, 2024 yılında ise rekor seviyede 989 kişi aşırı sıcaklarla bağlantılı nedenlerden hayatını kaybetti.
Avrupa genelinde on binlerce ek ölüm
Sıcak hava dalgasının etkisi yalnızca Avusturya ile sınırlı değil. Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC), Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve EuroMOMO verilerine göre, Haziran ayındaki sıcak hava dalgası Batı Avrupa'da 10 binden fazla ek ölüme yol açtı.
Resmi verilere göre İspanya'da Haziran ayında 1.028 kişi, Almanya'da yaklaşık 5.100 kişi, Fransa'da ise yaklaşık 2.700 kişi sıcağa bağlı nedenlerle yaşamını yitirdi. Bilim insanları, yalnızca İngiltere ve Galler'de Mayıs ve Haziran aylarındaki sıcak hava dalgalarında yaklaşık 2.700 kişinin hayatını kaybetmiş olabileceğini tahmin ediyor.
Nem ve kronik hastalıklar riski artırıyor
Uzmanlar, sıcaklığın etkisinin yalnızca termometrede görülen dereceyle ölçülemeyeceğini belirtiyor. Nem oranı yükseldikçe terin buharlaşması zorlaşıyor ve vücut kendini yeterince soğutamıyor. Bu nedenle "hissedilen sıcaklık", sağlık riskini belirlemede en önemli göstergelerden biri olarak kabul ediliyor.
Özellikle yaşlılar, kalp-damar ve solunum yolu hastaları ile kronik rahatsızlığı bulunan kişiler sıcak hava dalgalarından çok daha fazla etkileniyor. Yoğun kentleşme, hava kirliliği ve yüksek ozon seviyeleri de ölüm riskini artıran faktörler arasında yer alıyor.
Uzmanlardan hayati uyarılar
Yetkililer, sıcak günlerde günde 1,5 ila 3 litre su tüketilmesini, mümkün olduğunca gölgede kalınmasını, açık renkli ve bol kıyafetler tercih edilmesini, ağır fiziksel aktivitelerden kaçınılmasını tavsiye ediyor. Ayrıca bazı ilaçların sıcak havalarda vücudun ısı dengesini etkileyebileceği belirtilirken, düzenli ilaç kullanan kişilerin doktor tavsiyelerine uyması gerektiği vurgulanıyor.
Bilim insanları ise iklim değişikliğinin etkisiyle Avrupa'da gelecekte sıcaklığa bağlı ölümlerin daha da artacağını ve yüzyılın sonuna doğru sıcak kaynaklı can kayıplarının soğuk hava kaynaklı ölümleri geride bırakabileceğini öngörüyor.