VİYANA - SNmedia.at/Avrupa Konseyi Yerel ve Bölgesel Yönetimler Kongresi, Ekrem İmamoğlu’nun Türkiye’ye karşı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde (AİHM) yaptığı başvuruda üçüncü taraf olmaya ve Mahkemeye yazılı görüş sunmaya hazır olduğunu bildiren kararı onayladı.
Kongre’nin 51'inci oturumunda perşembe günü yapılan oylamada 113 üye oy kullandı; 94 üye karar lehinde, 11 üye aleyhinde oy verirken sekiz üye çekimser kaldı.
Taslak karar, perşembe günü Kongre üyesi Avusturyalı raportör Gudrun Mosler-Törnström tarafından sunuldu.
Mosler-Törnström, kararın devam eden davaya müdahale anlamına gelmediğini vurguladı. “Devam eden bir davaya müdahale etmiyoruz; mahkemenin yargı yetkisine ya da davanın kendisine karışmıyoruz” diyen raportör, Kongrenin yalnızca raporlarından ve Türkiye’ye gerçekleştirdiği ziyaretler ile yaptığı görüşmeler sırasında edindiği bilgi ve deneyimden yararlanacağını belirtti.
Mosler-Törnström, Türkiye makamlarıyla “iyi bir siyasi diyaloğu” sürdürmek istediklerini ifade etti.
Avrupa Konseyi Yerel ve Bölgesel Yönetimler Kongresi Başkanı Gunn Marit Helgesen, Euronews Türkçe’ye yaptığı açıklamada, kararın Kongre açısından bir ilk olduğunu vurgulayarak, “Bunun ciddi bir durum olduğunu düşünüyorum. Hukukun üstünlüğüne saygı göstermeliyiz,” ifadelerini kullandı.
Helgesen, Kongre'nin rolünün yargı makamlarının yerine geçmek olmadığının da altını çizdi. “Biz yargıç değiliz. Bunu tekrar vurgulamak istiyorum. Amacımız, sahip olduğumuz bilgi ve deneyimden yararlanmak,” ifadesine yer verdi.
Tutuklanarak görevden uzaklaştırılan İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Başkanı İmamoğlu, 10 Kasım 2025’te Türkiye’ye karşı AİHM’e başvurmuştu. Mahkeme, başvuruyu 23 Mart 2026’da incelemeye aldı.
Kongre, 18 Haziran 2026’da AİHM’den davada üçüncü taraf olma ve yazılı görüş sunma izni talep edilmesine karar verdi. Kongre ayrıca, bu konuda bir karar taslağı hazırlanması ve onaylanması görevini İzleme Komitesi’ne verdi.
Türkiye’de yerel yönetimlere ilişkin değerlendirmeler
Karara eşlik eden metinde Kongre, Türkiye’de seçilmiş belediye başkanlarının görevden alınması, tutuklanması ve haklarında yürütülen ceza soruşturmalarının uzun süredir gündemlerinde olduğunu belirtiyor.
Kabul edilen kararda, Avrupa Konseyi’nin anayasal hukuk alanındaki danışma organı Venedik Komisyonu’nun Türkiye’de yerel demokrasinin işleyişine ilişkin değerlendirmelerine de atıfta bulunuluyor. Bunlar arasında belediye başkanlarının yargılama öncesi tutukluluğunun yerel demokratik yönetime etkisini ele alan 2025 tarihli rapor da bulunuyor.
Kongre, karara eşlik eden açıklayıcı metinde, 2024 yerel seçimlerinin ardından Türkiye’de yerel demokrasinin işleyişine ilişkin sorunların ağırlaştığını savunuyor. Belgede, kayyum atamaları, görevden almalar, tutuklamalar ve siyasi parti değişiklikleri nedeniyle yaklaşık 80 belediyede seçim sonuçlarının uygulanmasına ilişkin sorunlar yaşandığı ifade ediliyor. Ayrıca 20’den fazla belediye başkanının cezaevinde olduğu ve ana muhalefetteki Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) üyelerinden yüzlercesinin yolsuzluk suçlamaları kapsamında tutuklu bulunduğu belirtiliyor.
Metinde, İmamoğlu’nun 19 Mart 2025’te tutuklanması, Türkiye’de yerel demokrasiye ilişkin tartışmalarda yeni bir aşama olarak nitelendiriliyor.
31 Mart 2024 yerel seçimlerinden bu yana İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun da aralarında olduğu altı büyükşehir veya il belediye başkanı tutuklu bulunuyor. Tutuklu ilçe belediye başkanı sayısı ise 31. Bunlardan 13’ü İstanbul’daki ilçelerin belediye başkanları.
İmamoğlu dahil sekiz il belediye başkanı görevden uzaklaştırılırken, görevden uzaklaştırılan ilçe belediye başkanı sayısı 34’e ulaşıyor.