VİYANA - SNmedia.at/Geçen yaz, Alaska'nın güneydoğusundaki uzak bir fiyortta dev bir dalga ilerleyerek ardında büyük bir tahribat bıraktı.
Olay o sırada büyük ölçüde haberleştirilmedi, ancak yeni bir bilimsel analiz, küçük depremlerin devasa bir heyelanı tetiklediğini ortaya koyuyor.
Heyelan nedeniyle 24 Büyük Piramit'e eşdeğer 64 milyon metreküp kaya, fiyorda döküldü.
Bir dakikadan daha kısa bir sürede bu kadar büyük miktarda kayanın fiyorda düşmesinin yarattığı muazzam güç, neredeyse 500 metre yüksekliğinde devasa bir dalga oluşturdu.
Araştırmacılara göre, olayın sabahın erken saatlerinde meydana gelmiş olması, turist gemilerinin felakete uğramasını engelledi.
Tracy Arm Fiyordu'ndaki hasarı bizzat gören Alaskalı jeolog Dr. Bretwood Higman, olayın "ucuz atlatıldığını" söyledi.
"Orada insanlar olabilirdi. Gelecekte bu kadar şanslı olmama ihtimalimiz beni oldukça korkutuyor."
Heyelanların, depremlerin ya da gevşek kayaların aşağıdaki suya düşmesiyle oluşan bu dev dalgalara mega-tsunami adı veriliyor. Bunlar genellikle sadece bulundukları yeri etkiliyor ve kısa sürede etkilerini yitiriyor.
Diğer tsunamiler ise açık okyanusta oluşuyor ve doğrudan depremler ya da bazen su altı volkanları gibi diğer güçlü olaylarla tetikleniyor.
Japonya'da 2011'deki tsunamide olduğu gibi bu dalgalar, binlerce kilometre yol alabilir; yerleşim alanlarını vurabilir ve geniş çapta yıkım ve can kaybına yol açabilir.
En büyük mega-tsunami 1950'lerde meydana geldi ve 500 metrenin üzerinde bir dalgaya yol açtı. 2025 yazında yaşanan ise ikinci en büyük mega-tsunami oldu.
Dr Higman, tsunaminin Tracy Arm Fiyordu'nu vurmasından birkaç hafta sonra olay yerine ulaştı. Tracy Arm Fiyordu, Alaska'nın doğal harikalarını keşfeden büyük yolcu gemileri için popüler bir destinasyon.
Dağ yamacını kaplayan ya da suya savrulmuş ağaç parçaları ile toprağı ve bitki örtüsünü sıyırarak, geniş alanlara yayılmış parçalanmış kayalıklar buldu.
Alaska, dik dağları, dar fiyortları ve sık sık meydana gelen depremleri nedeniyle mega-tsunamilere karşı özellikle savunmasız.
Science dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma ise iklim değişikliğinin tetiklediği buzul erimesi ve donmuş toprağın çözülmesinin bu tür çökmeleri çok daha kötü hale getirdiğini ortaya koyuyor.