Alman ekonomi gazetesi Handelsblatt'ın şirket kayıtlarına ve projeye yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Arife, tıpkı BioNTech gibi Almanya'nın Mainz kentinde faaliyet gösterecek. Şirketin temel hedefiyse yeni nesil mRNA teknolojilerini ve bunlara dayalı ilaçları geliştirmek olacak.

Arife adı Türkçe kadın isminden geliyor ve "bilen, bilgili kadın" anlamını taşıyor. Avrupa şirketi (SE) statüsünde kurulan şirketin ticaret sicilindeki mevcut sermayesi 120 bin euro. Ancak bu rakam şirketin araştırma bütçesini değil, kayıtlı kuruluş sermayesini ifade ediyor. Arife'nin birkaç yüz kişilik, daha küçük ve araştırma odaklı bir biyoteknoloji şirketi olarak yapılandırılması planlanıyor.

Arife ne yapacak?
Kayıtlara göre, Arife'nin kuruluş amacı epey geniş: İlaç ürünlerinin araştırılması, geliştirilmesi, üretilmesi ve pazarlanması. Ancak şirketin asıl bilimsel odağı, Şahin ve Türeci'nin uzun yıllardır çalıştığı mRNA teknolojisinin yeni nesli olacak. BioNTech de mart ayında yaptığı resmi açıklamada yeni şirketi "yeni nesil mRNA" inovasyonlarını geliştirecek bağımsız bir biyoteknoloji şirketi olarak tanımlamıştı.

mRNA teknolojisinin temel fikri, hücrelere belirli bir proteini üretmeleri için geçici genetik talimatlar vermek. Covid-19 aşılarında bu yöntem bağışıklık sistemine virüsün bir parçasını tanıtmak için kullanılmıştı. Ancak Şahin ve Türeci'nin mRNA konusundaki asıl hedeflerinden biri kanser olageldi. Bu alanda örneğin mRNA aracılığıyla bağışıklık sistemine bir tümöre özgü moleküler özellikleri göstererek bağışıklık hücrelerinin kanser hücrelerini daha iyi tanıması hedeflenebiliyor.

Arife'nin tam olarak hangi hastalıkları veya ilaç adaylarını önceliklendireceği henüz açıklanmış değil. Dolayısıyla şirketin yalnızca kanser üzerine çalışacağı söylenemiyor.

BioNTech'in Arife'nin kuruluş planını açıkladığı resmi duyurusunda da belirli bir hastalıktan ziyade, "dönüştürücü potansiyele sahip" yeni mRNA platformlarının geliştirilmesinden söz ediliyor.

BioNTech ile Arife rakip mi olacak?

İlginç olan noktalardan biri de Arife'nin BioNTech'ten tamamen kopuk bir şirket olmaması.

Mart ayında açıklanan plana göre BioNTech, belirli mRNA teknolojilerini ve bunlara ilişkin hakları Arife'ye devredecek. Karşılığında BioNTech'in Arife'de azınlık hissesi alması, ayrıca bazı projeler için lisans gelirleri elde etmesi öngörülüyor. İki şirket ileride ilaç adaylarını birlikte kullanan kombinasyon tedavilerinde de işbirliği yapabilecek.

Handelsblatt'ın edindiği bilgilere göre iş bölümü daha da dikkat çekici olabilir: Arife, ilaç geliştirmenin erken araştırma ve keşif aşamasına ağırlık verecek. Umut vadeden bazı adayların daha ileri klinik geliştirme süreçlerini ise BioNTech üstlenebilecek.

Ancak bu iş bölümünün nihai biçimi henüz kesinleşmiş değil.

Asıl tartışma: mRNA teknolojileri kimin olacak?

Öte yandan, iki taraf arasındaki ayrışmanın başlangıçta düşünüldüğü kadar sorunsuz ilerlemediğine dair yeni bilgiler de var.

Handelsblatt'ın 25 Eylül'de yayımladığı habere göre BioNTech ile kurucuları arasında patentlerin, ilaç projelerinin ve diğer varlıkların Arife ile nasıl paylaşılacağı konusunda zorlu görüşmeler yürütülüyor. Gazetenin projeye yakın kaynakları, görüşmelerin planlanandan uzun sürdüğünü ve Şahin ile Türeci'nin BioNTech yönetimi ve denetim kuruluyla ilişkilerinin soğuduğunu öne sürüyor.

İddiaya göre, bunun temel nedeni, Arife'nin kullanmak istediği bazı ilaç adayları ve teknolojiler üzerindeki patentlerin halen BioNTech'e ait olması. Dolayısıyla Şahin ve Türeci kurucu olsalar bile BioNTech bünyesinde geliştirilen fikri mülkiyeti doğrudan yeni şirkete taşıyamıyor. Arife'ye aktarılacak teknolojilerin ekonomik değerinin belirlenmesi gerekiyor.

BioNTech mart ayında bağlayıcı anlaşmanın 2026'nın ilk yarısının sonuna kadar tamamlanmasının hedeflendiğini açıklamıştı. Ancak eylül sonu itibarıyla anlaşmanın temel unsurlarının hâlâ müzakere ediliyor olması, sürecin ilk planın gerisinde kaldığını gösteriyor.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, bu ayın başında yaptığı Birliğin Durumu konuşmasında, iltica hakkının askıya alınmasının önünü açabilecek bir acil durum çerçevesi oluşturulmasını önerdi. Tartışmalı öneri bazı başkentlerden şimdiden destek gördü.

Teklif, temmuz sonunda Fas'tan 82 bin düzensiz göçmenin kitlesel biçimde giriş yaptığı Ceuta krizine yanıt olarak gündeme getirildi. Bu kişilerin birkaç bini hâlâ İspanya'nın Kuzey Afrika'daki toprağı Ceuta'da başvurularının değerlendirilmesini bekliyor.

İltica talep etme hakkının askıya alınması AB düzeyinde bir ilk olacak ve mevcut göç politikasından köklü bir kopuş anlamına gelecek. Böyle bir adımın ciddi tepki çekmesi bekleniyor.

Mevcut kurallara göre bir AB ülkesinde bulunan her yabancı, Birliğe nasıl girdiğine bakılmaksızın iltica başvurusunda bulunma hakkına sahip. Her başvuru bireysel olarak değerlendiriliyor.

İltica ilkesinin değiştirilmesi ise "toplu geri itmelere" izin verilmesi anlamına gelebilir. Bu durumda göçmenler kişisel durumları dikkate alınmadan AB dışına gönderilebilir.

Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği'ne (UNHCR) göre bu uygulama, geri göndermeme anlamına gelen non-refoulement ilkesini ve göçmenlerin temel haklarını ihlal edebilir. Çünkü kişiler işkence, insanlık dışı muamele ya da yaşam ve özgürlüklerine yönelik tehditlerle karşılaşabilecekleri yerlere geri gönderilebilir.

UNHCR, Euronews'e yaptığı açıklamada, "Göç baskısının yaşandığı dönemlerde dahi devletler, iltica talebinde bulunan kişilerin iltica prosedürlerine erişimini güvence altına almak zorundadır ve uluslararası hukukun bu önemli ilkesinden sapamaz," dedi.

Von der Leyen ise acil durum çerçevesinin yalnızca "katı biçimde tanımlanmış kriterler" altında devreye sokulacağını ve "standart prosedürlerde süreyle sınırlı ve açık biçimde tanımlanmış esneklik" sağlayacağını söyledi.

Bir Komisyon yetkilisi Euronews'e, teklifin ne zaman sunulacağına ilişkin henüz net bir takvim bulunmadığını ve ayrıntıların da belirsizliğini koruduğunu söyledi. Yetkiliye göre konunun, cumartesi günü Münih'te 18 Avrupa ülkesinden bakan ve temsilcilerin katılacağı Göç Konferansı'nda ele alınması bekleniyor.

Bu arada sivil toplum kuruluşları ve Avrupa Parlamentosu üyeleri, hükümetlerin mevcut iltica güvencelerini devre dışı bırakmasına izin verecek herhangi bir mekanizmaya şimdiden karşı çıkıyor.

Göç konularında öne çıkan isimlerden İtalyan Sosyalist Avrupa Parlamentosu üyesi Cecilia Strada, Euronews'e yaptığı açıklamada, "Bu, AB değerlerinin bir başka parçasının daha ortadan kaldırılması anlamına gelir," dedi.

Strada, "istisnai koşulların" AB hukukuna göre yasa dışı olan geri itmeleri meşrulaştırmak için yalnızca bir bahane olduğunu savundu.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), çeşitli kararlarında Yunanistan, Litvanya ve Polonya'yı bu uygulama nedeniyle mahkûm etmişti.

Belgesiz Göçmenlerle Uluslararası İşbirliği Platformu (PICUM) Direktörü Michele LeVoy da Euronews'e, "Bu, insanların şiddet veya ölümle karşılaşabilecekleri yerlere geri itilmesine yol açar," dedi.

Bununla birlikte Ceuta'ya yaşanan kitlesel düzensiz göçmen akını, iltica hakkına ilişkin daha geniş bir tartışmayı da tetikledi.

Kriz sürerken bazı ülkeler acil toplantı çağrısında bulundu. İtalya ise İspanya ile hava ve deniz sınır kontrollerini bir aylığına yeniden uygulamaya koydu. Bu adım Schengen Bölgesi içindeki serbest dolaşımı sekteye uğrattı.

Bazı ülkeler geçmişte iltica hakkını askıya almaktan da kaçınmadı.

Yunanistan, Mart 2020'de iltica başvurularının işleme alınmasını bir ay süreyle durdurdu. Temmuz 2025'te ise Doğu Libya'dan deniz yoluyla gelenlerin sayısındaki ani artışın ardından bu uygulamayı üç ay boyunca yeniden devreye soktu.

Polonya da Mart 2025'te, Rusya ve Belarus'un göçmenleri araçsallaştırdığı dönemin zirvesinde, Belarus sınırından geçen göçmenler için benzer bir önlem uyguladı.

Her iki durumda da geçici askıya alma kararları ulusal parlamentolar tarafından onaylandı ve AB bu önlemlere itiraz etmedi.

İlk askıya alma uygulaması sırasında von der Leyen de kararı eleştirmedi. Türkiye sınırına yaptığı tartışmalı ziyarette Yunanistan'ı "Avrupa'nın kalkanı" olarak nitelendirdi.

Front-Lex adlı sivil toplum kuruluşunun eş direktörü Iftach Cohen, Euronews'e, "Geçmiş performansına bakıldığında, üye devletlerin bir sınırın baskı altında olduğuna karar verdikleri her durumda ilticayı askıya almalarına izin verecek bir mekanizma beklememiz gerekiyor," dedi.

Karadağ Dışişleri Bakanlığının 27 Temmuz'da yayımladığı açıklamaya göre hükümet, vize rejimindeki değişikliği 23 Temmuz 2026'da kabul etti. Karar, Türkiye'nin yanı sıra Belarus, Çin, Rusya ve Suudi Arabistan vatandaşlarını da kapsıyor.

Mevcut uygulamada Türk vatandaşları Karadağ'da 30 güne kadar vizesiz kalabiliyor. Bu uygulama 31 Ekim 2026'ya kadar geçerli olacak.

Yeni uygulamada bazı yolcular için vize muafiyeti devam edecek.

Karadağ Dışişleri Bakanlığının bilgilendirmesine göre geçerli Schengen, ABD, Birleşik Krallık veya İrlanda vizesi bulunan kişiler, ayrıca Karadağ vizesi almadan ülkeye giriş yapabilecek ve 30 güne kadar kalabilecek.

Bu ülkelerde geçerli oturma izni bulunanlar da aynı imkândan yararlanabilecek. Ancak kalış süresi, girişte kullanılan vize veya oturma izninin geçerlilik süresini aşamayacak.

Başvurular VFS Global üzerinden de yapılabilecek

Türkiye'den Karadağ vizesine başvuracak kişiler, VFS Global başvuru merkezlerini de kullanabilecek. Böylece başvuruların yalnızca Karadağ'ın büyükelçilik ve konsolosluklarına yapılması gerekmeyecek.

Bakanlık ayrıca, ileride başvuruların çevrim içi yapılmasını sağlayacak elektronik vize sistemini kurmak üzere çalıştığını açıkladı.

Türkiye için vizesiz kalış süresi daha önce 30 güne indirilmişti

Karadağ hükümeti, 25 Ekim 2025'te başkent Podgoritsa'da bir Karadağ vatandaşının bıçaklanmasının ardından yaşanan olaylar üzerine Türk vatandaşlarına yönelik vizesiz seyahat uygulamasını geçici olarak askıya almıştı.

Podgoritsa'da Ekim 2025'te yaşanan bıçaklı saldırıya karıştıkları iddiasıyla tutuklanan iki Türk vatandaşı, güvenlik kamerası kayıtlarının olay sırasında başka yerlerde bulunduklarını göstermesi üzerine serbest bırakıldı.

Karadağ Yüksek Mahkemesi, tutukluluğun suçlamanın değişmesi nedeniyle değil, şüphelilerin saldırıyla bağlantılı olduğuna dair makul şüphe kalmaması üzerine kaldırıldığını açıkladı.

Olayın Türk vatandaşlarıyla ilişkilendirilmesinin ardından Başbakan Milojko Spajic, Türkiye'ye yönelik vizesiz seyahat uygulamasını geçici olarak askıya almıştı.

Askıya alma kararı 23 Aralık 2025'te kaldırılmış ancak Türk vatandaşlarının vizesiz kalış süresi 90 günden 30 güne düşürülmüştü.

Karadağ yönetimi bu adımın "yasadışı göçü önlemek ve ülkenin vize politikasını AB ile uyumlu hale getirmek" amacıyla atıldığını açıklamıştı. Güvenlik riski tespit edilmesi durumunda vize uygulamasının yeniden devreye alınabileceği de belirtilmişti.

Yılda yaklaşık 320 bin Türkiye vatandaşı ziyaret ediyor

Adriyatik kıyısındaki Karadağ, vizesiz seyahat imkânı nedeniyle Türkiye vatandaşlarının sık tercih ettiği tatil destinasyonları arasında yer alıyordu.

Şubat 2025'te yayımlanan resmi verilere göre ülkeyi her yıl yaklaşık 320 bin Türkiye vatandaşı ziyaret ediyor.

Karadağ İçişleri Bakanı Danilo Saranovic, 2025'in sonunda ülkede geçici veya kalıcı oturma iznine sahip yaklaşık 100 bin yabancının bulunduğunu, bunların 13 bininin Türk vatandaşı olduğunu açıklamıştı.

Karadağlı yetkililer, ülkede şirket kuran veya iş arayan Türkiye vatandaşlarının sayısında da artış yaşandığını belirtiyor.

Karadağ'ın üyeliği AB'nin yeni genişleme dönemine emsal olacak

Vize politikasındaki değişiklik, Karadağ'ın AB üyelik müzakerelerinde aday ülkeler arasında en ileri aşamaya ulaştığı bir dönemde geldi. Katılım Antlaşması'nın hazırlanmasına başlanan Karadağ, Birliğin bir sonraki genişleme dalgasının finansmanı ve üyelik mekanizmasının işleyişi açısından ilk sınav olarak görülüyor.

Avrupa Komisyonu'nun hazırladığı mali pakete göre yaklaşık 626 bin nüfuslu Karadağ'ın AB'ye katılımının Birliğe maliyeti 3,2 milyar euro olacak. Bu tutar, yaklaşık 2 trilyon euroluk uzun vadeli AB bütçesi içinde sınırlı kalırken vergi mükellefi başına 1 euronun altında bir maliyete karşılık geliyor.

Komisyon yetkilileri, genişleme sürecinde son altı ayda önceki 10 yıldan daha fazla ilerleme kaydedildiğini savunuyor. Ancak Karadağ'ın üyeliğinin, gelecekte Ukrayna başta olmak üzere diğer aday ülkelerin Birliğe nasıl dahil edileceği ve genişlemenin nasıl finanse edileceği konusunda emsal oluşturması bekleniyor.

Karadağ'daki en büyük ikinci yatırımcı Türkiye

Türkiye, 12 Haziran 2006'da Karadağ'ın bağımsızlığını tanıyan ilk ülkeler arasında yer aldı. İki ülke arasında serbest ticaret, ekonomik işbirliği ve karşılıklı yatırımları kapsayan çeşitli anlaşmalar bulunuyor.

Türkiye, iki ülke arasında diplomatik ilişkilerin kurulmasının ardından Podgoritsa'nın Avrupa-Atlantik kurumlarıyla bütünleşmesine destek verdi.

Ankara, Karadağ'ın 2017'de NATO'ya katılmasıyla sonuçlanan süreci desteklerken ülkenin Avrupa Birliği'ne tam üyelik hedefini de desteklemeyi sürdürüyor. İki NATO müttefiki arasındaki savunma işbirliğinin geliştirilmesi de ikili ilişkilerin öncelikleri arasında yer alıyor.

Karadağ, Türkiye vatandaşlarına 2008'de vize muafiyeti getirdi. İki ülke liderleri 2021'de ikili ticaret hacmini 250 milyon dolara çıkarma hedefi belirledi.

Karadağ hükümeti, 21 Mart 2019'daki toplantısında yaklaşık 100 bin Karadağ kökenlinin yaşadığı İstanbul'da başkonsolosluk açılmasına karar vermişti.

Türkiye ile Karadağ arasındaki ticari ilişkileri geliştirmeyi amaçlayan TurkCham Montenegro'nun Temmuz 2024 tarihli raporuna göre ülkede Türkiye vatandaşları tarafından kurulan yaklaşık 9 bin 500 şirket faaliyet gösteriyor.

Saldırının ardından üç şüpheli olay yerinden kaçtı. Yaralının ve görgü tanıklarının verdiği ayrıntılı eşkal bilgileri üzerine bölgede arama başlatıldı.

Üç şüpheli kısa sürede yakalandı

Polis ekipleri, olayın ardından yakın çevrede 20, 21 ve 23 yaşlarında üç Suriye vatandaşını yakaladı.

Polisin verdiği bilgiye göre 23 yaşındaki şüphelinin pantolon paçasında ve ayakkabılarında kan izleri tespit edildi.

Bıçak şapkanın altında bulundu

21 yaşındaki şüphelinin üzerinde yapılan aramada ise dikkat çeken bir bulguya ulaşıldı. Polis, şüphelinin şapkasının altında sakladığı belirtilen bir bıçak buldu. Bıçağa delil olarak el konuldu.

Üç şüpheli de gözaltına alınırken, olayla ilgili soruşturma Viyana Eyalet Kriminal Polis Teşkilatı’nın ilgili birimi tarafından sürdürülüyor.

Yaralı hastaneye kaldırıldı

Bıçakla yaralanan 23 yaşındaki kişiye olay yerine gelen sağlık ekipleri tarafından ilk müdahale yapıldı. Yaralı daha sonra ambulansla hastaneye kaldırılarak tedavi altına alındı.

Olayın neden çıktığı ve taraflar arasında daha önceden bir anlaşmazlık bulunup bulunmadığına ilişkin soruşturma devam ediyor.

Kendisine yardım hakkının 2028 yılına kadar devam edeceğine ilişkin yazılı bildirim verildiğini belirten Marlene, ödemeleri almaya devam etti. Ancak Ağustos 2026’da vergi dairesinden gelen yazıyla 10 bin euroyu aşan tutarın geri istendiğini öğrendi.

İlgili bakanlık, Heute’ye yaptığı açıklamada süreçte bir işlem hatası yaşandığını doğruladı.

İtiraz etti, tahsilat durduruldu

Marlene T. geri ödeme kararına itiraz etti. Şimdi Eylül 2024’ten itibaren artırılmış aile yardımını almaya gerçekten hak kazanıp kazanmadığının belirlenmesi için yeni bir sağlık değerlendirmesi yapılacak.

Bakanlığa göre yeni uzman raporu sonuçlanıncaya kadar vergi dairesi 10 bin 50 euroluk alacağı tahsil etmek için işlem yapmayacak.

Devletin hatası olsa bile para geri istenebiliyor

Olayın dikkat çeken tarafı ise Avusturya’daki yasal düzenleme. Aile Yardımları Yasası’nın 26. maddesine göre, haksız şekilde alınan aile yardımlarının kural olarak geri ödenmesi gerekiyor.

Burada ödemenin yanlış yapılmasına vatandaşın mı yoksa kamu kurumunun mu neden olduğu tek başına belirleyici değil. Esas olarak kişinin söz konusu dönemde yardımı almak için gerekli koşulları taşıyıp taşımadığına bakılıyor.

Dolayısıyla vatandaş parayı iyi niyetle almış ve kira, gıda veya ilaç gibi günlük ihtiyaçları için harcamış olsa bile, geri ödeme yükümlülüğü doğabiliyor.

İtiraz için genellikle bir ay süre var

Geri ödeme kararı alan kişilerin karara itiraz etme hakkı bulunuyor. Genel uygulamada itirazın, kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ilgili vergi dairesine yapılması gerekiyor.

Borcu kabul eden ancak tamamını tek seferde ödeyemeyen kişiler ise şartlara bağlı olarak taksitlendirme veya ödeme ertelemesi talep edebiliyor.

İstisnai durumlarda borçtan vazgeçilebilir

Yasa ayrıca ağır mağduriyet yaratabilecek özel durumlar için bir istisna öngörüyor. Aile Yardımları Yasası’nın 26. maddesinin 4. fıkrası kapsamında üst makam, geri ödemenin hakkaniyete aykırı olacağına karar verirse vergi dairesine tahsilattan vazgeçilmesi yönünde talimat verebiliyor. Ancak bu uygulama otomatik bir hak niteliğinde değil.

Marlene T.’nin 10 bin 50,20 euroyu geri ödeyip ödemeyeceği ise yapılacak yeni sağlık değerlendirmesi ve hukuki incelemenin ardından kesinleşecek.

Şehir yönetiminin “Raus aus Gas” (Gazdan Çıkış) programı kapsamında dönüşüm için ilk çalışmaların halihazırda başlatıldığı belirtildi. “Viyana Isıtma Planı 2040” da hangi bölgelerde hangi teknolojilerin kullanılabileceğine yönelik dönüşüm sürecini destekliyor.

“Enerjide dışa bağımlılık azalacak”

Czernohorszky, doğalgazdan çıkışın yalnızca iklim politikası olmadığını, enerji arz güvenliği açısından da önem taşıdığını vurguladı.

Binaların gaz veya petrolle ısıtılmaya devam etmesi halinde hanelerin uluslararası gelişmelere ve enerji fiyatlarındaki dalgalanmalara bağımlı kalacağını belirten Czernohorszky, yerel olarak üretilen enerjinin daha güvenli arz ve istikrarlı fiyatlar açısından önemine dikkat çekti.

Isı pompaları hem ısıtacak hem soğutacak

Viyana’nın dönüşüm planında ısı pompalarının önemli rol üstlenmesi bekleniyor. Şehir yönetimine göre iklim değişikliği nedeniyle sıcak günlerin ve tropikal gecelerin artması, konutların yaz aylarında serin tutulmasını da giderek önemli hale getiriyor.

Geleneksel gaz kazanlarından farklı olarak ısı pompalarının hem ısıtma hem de soğutma amacıyla kullanılabilmesi, dönüşümün önemli avantajlarından biri olarak gösteriliyor.

Viyana yönetimi ayrıca belediye konutlarına klima kurulmasını kolaylaştıran düzenlemeler de yaptı.

Greenpeace diğer Avrupa şehirlerine çağrı yaptı

Greenpeace, Viyana’nın kararını memnuniyetle karşılarken diğer Avrupa kentlerini de Gazsız Şehirler Bildirgesi’ne katılmaya çağırdı. Bildiriyi imzalayan şehirler, fosil gaz kullanımını azaltmaya yönelik somut hedefler belirlemeyi, yenilenebilir enerji yatırımlarını ve enerji verimliliğini artırmayı taahhüt ediyor.

Greenpeace İcra Direktörü Alexander Egit, şehirlerin enerji dönüşümünde kritik rol oynadığını belirterek Viyana’nın kararının diğer Avrupa kentleri için de örnek oluşturabileceğini ifade etti. Ukrayna’nın Çortkiv kenti de bildiriyi imzalayan şehirler arasında bulunuyor.

Viyana 2040’ta iklim nötr olmak istiyor

Doğalgazdan çıkış, Viyana’nın 2040 yılına kadar iklim nötr şehir olma hedefinin temel unsurlarından biri. Viyana İklim Yol Haritası, Viyana İklim Yasası ve 2040 Isıtma Planı dönüşümün diğer temel dayanaklarını oluşturuyor.

Ancak hedef, Viyana’daki bütün konutların hemen doğalgazdan çıkarılacağı anlamına gelmiyor. Binaların ve bireysel ısıtma sistemlerinin hangi hızla dönüştürüleceği teknik koşullara, finansmana ve yasal düzenlemelere bağlı olacak.

Federal hükümete yasal düzenleme çağrısı

Czernohorszky, dönüşümün hızlandırılması için Avusturya federal hükümetinden de destek istedi. Özellikle Doğalgaz Endüstrisi Yasası ile kiracılık ve kat mülkiyeti mevzuatında değişiklik yapılmasının gerekli olduğu belirtiliyor.

Viyana yönetimine göre gerekli yasal çerçevenin oluşturulması halinde, fosil gazla çalışan ısıtma sistemlerinden yenilenebilir alternatiflere geçiş daha hızlı gerçekleştirilebilecek.

Filzmaier’e göre perde arkasında başlayacak siyasi hesaplar “erken seçim senaryolarına kadar” uzanabilir. Zeiler’in SPÖ liderliği için gerçekçi bir şansa sahip olduğunu belirten Filzmaier, sürecin nasıl ilerleyeceğinin ise henüz belirsiz olduğunu vurguladı.

Siyaset bilimci Thomas Hofer de Zeiler’in açıklamasının ciddi olduğunu düşünüyor. Hofer’e göre Zeiler parti liderliğini kazanması halinde kamuoyunda güçlü bir siyasi ivme yakalarsa erken seçime gitmeyi değerlendirebilir.

Babler için ciddi meydan okuma

SPÖ Genel Başkanı Andreas Babler, mart ayında yapılan parti kongresinde üç yıllığına yeniden seçilmişti. Bu nedenle Zeiler’in çıkışı parti içerisindeki liderlik tartışmasını yeni bir boyuta taşıdı.

Filzmaier, tartışmanın bugüne kadar daha çok “Babler’den yana olanlar ve karşı olanlar” şeklinde yürütüldüğünü, Zeiler’in devreye girmesiyle artık iki somut isim arasında şekillenmeye başladığını belirtti.

SPÖ yönetimi ise Zeiler’in açıklamasına mesafeli yaklaştı. Parti merkezinden yapılan açıklamada, mevcut genel başkana karşı aday olmak isteyen herkesin bunu parti tüzüğünde öngörülen kurallar çerçevesinde yapması gerektiği ifade edildi.

Zeiler’in güçlü isimlerin desteğine ihtiyacı var

Zeiler’in önündeki en önemli sınavlardan biri SPÖ’nün güçlü bölgesel aktörlerinin desteğini kazanmak olacak. Uzmanlara göre bunların başında Viyana Belediye Başkanı Michael Ludwig gibi partinin etkili isimleri geliyor.

Eyalet teşkilatlarından Zeiler’in açıklamasına gelen ilk tepkiler ise farklılık gösterdi. Bazı bölgelerden açık şekilde karşı çıkılırken, bazı teşkilatlar daha olumlu mesajlar verdi.

Zeiler’in ekonomi alanındaki deneyiminin SPÖ açısından yeni bir seçmen stratejisinde kullanılabileceği de değerlendiriliyor. Parti, bu profil sayesinde ÖVP ve NEOS seçmenlerinden destek almaya çalışabilir.

SPÖ anketlerde yüzde 15 civarında

Parti içerisindeki huzursuzluğun arkasında SPÖ’nün kamuoyu araştırmalarındaki düşük desteği bulunuyor. ORF’nin aktardığı değerlendirmelere göre parti son anketlerde yaklaşık yüzde 15 seviyesinde seyrediyor.

Hofer, geçmişte uzun yıllar başbakan çıkaran SPÖ’nün bu seviyelerde kalmasının parti içerisinde rahatsızlık yaratmasının kaçınılmaz olduğunu söyledi.

Filzmaier ise son yıllarda yaşanan lider değişikliklerinin SPÖ’nün siyasi yönü konusunda süregelen tartışmayı gösterdiğini belirtti.

“Partide kaos görüntüsü oluşabilir”

Uzmanlara göre liderlik tartışmasının uzun süre devam etmesi SPÖ açısından önemli bir risk taşıyor. Katrin Praprotnik ve Thomas Hofer, kamuoyunda parti içinde kaos ve bölünmüşlük olduğu izleniminin güçlenebileceği uyarısında bulundu.

Hofer, liderlik meselesinin hızlı biçimde netleştirilmesi gerektiğini savunurken, haftalar veya aylar sürecek bir iç tartışmanın hükümet çalışmalarını ve SPÖ’nün siyasi başarılarını gölgede bırakabileceğine dikkat çekti.

Zeiler’in hamlesinin parti içinde nasıl karşılık bulacağı henüz belli değil. Ancak siyaset bilimcilere göre SPÖ’de başlayan yeni liderlik mücadelesinin etkileri yalnızca partiyle sınırlı kalmayabilir ve Avusturya siyasetinde erken seçim tartışmasını da güçlendirebilir.

Yeni bulguların ardından voestalpine ve Poloplast, gerekli önlemlerin derhal alındığını bildirdi. Bununla birlikte söz konusu tesislerde tespit edilen bakterilerin, daha önce görülen hastalık vakalarıyla doğrudan bağlantılı olup olmadığı henüz kesinleşmedi.

Voestalpine, yakın zamanda çalışanlarından birinde Lejyoner hastalığı teşhis edildiğini doğrularken, bu vaka ile şirketteki soğutma sistemi arasında bağlantı bulunduğuna dair şu aşamada kanıt olmadığını belirtti.

32 kişi hastalandı, üç kişi hayatını kaybetti

Linz ve çevresinde bu yaz toplam 32 kişinin Lejyoner hastalığına yakalandığı, üç kişinin ise yaşamını yitirdiği bildirildi.

Olayın boyutu nedeniyle Linz Savcılığı da harekete geçti. Savcılık, ihmal sonucu ölüme sebebiyet verme şüphesiyle kimliği henüz belirlenemeyen kişiler hakkında soruşturma yürütüyor.

Enfeksiyonun kaynağı hâlâ araştırılıyor

Yetkililerin enfeksiyonların kesin kaynağını belirlemeye yönelik çalışmaları sürüyor. Şimdiye kadar hastalardan alınan yalnızca dört örneğin genetik diziliminin belirlenebildiği açıklandı.

Bu dört örnekten sadece birinin, Linz AG’ye ait bir soğutma kulesinde bulunan Legionella suşuyla eşleştiği tespit edildi. Diğer üç vakada ise hastalığın belirli bir tesisten kaynaklandığını ortaya koyan kesin bir bağlantı kurulamadı.

Yetkililer açısından olumlu gelişme ise son dönemde yeni bir Lejyoner hastalığı vakasının bildirilmemiş olması. Buna rağmen Linz ve çevresindeki soğutma sistemlerine yönelik incelemeler ve salgının kaynağını belirleme çalışmaları devam ediyor.

Zeiler, isminin sürekli gündeme gelmesi nedeniyle artık net bir tutum ortaya koyması gerektiğini belirterek, görevi üstlenmek için gerekli güç, bilgi, deneyim ve değişim cesaretine sahip olup olmadığını değerlendirdiğini anlattı.

Bu sorulara cevabının “evet” olduğunu söyleyen Zeiler, SPÖ’nün istemesi halinde göreve hazır olduğunu açıkladı.

“Partiyi bu tarihi dipten çıkarabileceğime inanıyorum”

Zeiler, açıklamasında SPÖ’nün mevcut durumuna da değindi. Partiyi içinde bulunduğu düşük destek seviyesinden çıkarabilecek kişi olduğuna inandığını ifade etti.

Ancak olası adaylığının SPÖ içerisindeki desteğe bağlı olduğunun altını çizdi. Zeiler, parti tarafından istenmediği bir ortamda göreve talip olmayacağını belirterek kararın SPÖ’ye ait olduğunu vurguladı. Başka bir açıklamasında da süreci bir “darbe” olarak görmediğini, liderlik kararını partinin demokratik mekanizmalarının vereceğini söyledi.

Babler’in liderliği tartışılıyor

Gerhard Zeiler’in çıkışı, SPÖ Genel Başkanı Andreas Babler’in liderliğine ilişkin parti içi tartışmaların sürdüğü bir dönemde geldi.

Gazeteci ve SPÖ uzmanı Peter Pelinka, Zeiler’in bazı eyalet parti örgütleri ile SPÖ federal yönetiminde destekçilerinin bulunduğunu ileri sürdü. Bu, Pelinka’nın değerlendirmesi olup SPÖ’nün resmi olarak bir liderlik değişikliği kararı aldığı anlamına gelmiyor.

Zeiler’den daha ekonomi odaklı bir çizgi beklentisi

Pelinka ayrıca Zeiler’in olası liderliğinde daha iş dünyası dostu bir siyasi çizgi benimseyebileceğini ve göç politikasında Babler’den farklı bir yaklaşım sergileyebileceğini öne sürdü. Ancak Zeiler henüz SPÖ liderliği için ayrıntılı bir siyasi program açıklamadı.

Zeiler’in açıklamasıyla birlikte SPÖ’de haftalardır devam eden olası liderlik değişikliği tartışmaları ilk kez potansiyel bir adayın açık biçimde göreve hazır olduğunu ilan ettiği yeni bir aşamaya taşındı.

Üst düzey çalışanın ofisinde arama

Soruşturma kapsamında MA 35’te görev yapan üst düzey bir çalışanın ofisinin arandığı bildirildi. Şüphelinin özel konutunda da arama yapılırken, iş telefonuna el konulduğu aktarıldı.

Haberde, söz konusu çalışanın görevden uzaklaştırıldığı, soruşturma altındaki eski bölüm yöneticisinin ise işini kaybettiği belirtildi.

Yetkililerin, MA 35 bünyesinde oturum ve vatandaşlık işlemlerini etkileyen olası bir yolsuzluk yapılanmasının bulunup bulunmadığını araştırdığı ifade edildi.

Rüşvet ve görevi kötüye kullanma şüphesi

İddiaların merkezinde bazı oturum izni ve vatandaşlık işlemlerinin usule uygun yürütülmediği şüphesi bulunuyor. Ayrıca belirli işlemlerin hızlandırılması karşılığında nakit para ödenmiş olabileceği iddiası da araştırılıyor.

Habere göre üst düzey çalışan hakkında haksız menfaat kabul etme, eski bölüm yöneticisi hakkında ise görevi kötüye kullanma ve rüşvet şüphesiyle soruşturma yürütülüyor.

Eski bölüm yöneticisinin delilleri veya soruşturmayı etkileme riski gerekçesiyle bir süre tutuklu kaldığı, daha sonra serbest bırakıldığı bildirildi.

Soruşturmanın devam ettiği ve tüm şüpheliler açısından masumiyet karinesinin geçerli olduğu vurgulanıyor.

MA 35: Soruşturmayla iş birliği yapıyoruz

MA 35 yönetimi, soruşturma makamlarıyla yakın iş birliği içerisinde olduklarını açıkladı. Kurum, iddiaların eksiksiz şekilde aydınlatılması gerektiğini belirterek soruşturmacılara ilgili çalışanın ofisine ve iş ekipmanlarına erişim sağlandığını bildirdi.

Arnavut vatandaşlarına ilişkin veriler tartışma yarattı

“Kronen Zeitung”un haberinde, soruşturma altındaki üst düzey çalışanın Arnavut kökenli olduğu ileri sürülürken, Arnavut vatandaşlarının Avusturya vatandaşlığına kabul sayılarındaki artışa da dikkat çekildi.

Aktarılan verilere göre 2023 yılında 57 Arnavut vatandaşı vatandaşlığa kabul edilirken, bu rakam 2024’te 81’e, 2025’te ise 105’e yükseldi. Böylece iki yıllık artış yaklaşık yüzde 84 oldu.

Ancak söz konusu istatistiklerin tek başına işlemlerin usulsüz gerçekleştirildiğini göstermediğinin altını çizmek gerekiyor. Haberde, soruşturmanın belirli işlemlerle olası bağlantıları ortaya çıkarmaya çalıştığı aktarılıyor.

FPÖ’den oturum ve vatandaşlık dosyalarının incelenmesi talebi

İddiaların ardından Viyana FPÖ Meclis Grup Başkanı Maximilian Krauss, soruşturma kapsamındaki kişiler tarafından işleme alınan veya karara bağlanan vatandaşlık ve oturum izni dosyalarının yeniden incelenmesini istedi.

Krauss, usulsüzlük tespit edilen işlemlerin gerekli hukuki şartların oluşması halinde iptal edilmesini talep etti. FPÖ’lü siyasetçinin MA 35 tarafından verilen vatandaşlık ve oturum izinlerine yönelik daha geniş şüphe dile getirmesi ise partinin siyasi değerlendirmesi niteliğinde.

Soruşturmanın sonucunda hangi oturum veya vatandaşlık işlemlerinin usulsüz olduğuna ilişkin henüz kesinleşmiş bir yargı kararı bulunmuyor.

204 daire SMART kategorisinde olacak

Toplam 407 konutun 204’ü SMART daire olarak tasarlanacak. Daha kompakt ve ekonomik olarak planlanan bu konutların özellikle bekarlar, tek ebeveynli aileler ve genç ailelere hitap etmesi hedefleniyor.

Proje bilgilerine göre SMART dairelerde kira, işletme giderleri ve KDV dahil metrekare başına aylık yaklaşık 10,60 euro olacak. Diğer devlet destekli kiralık konutlarda ise bu rakam yaklaşık 12,30 euro olarak öngörülüyor.

Kapalı yüzme havuzu ve 14 ortak alan

“Mona’s Liesing” yalnızca konutlardan oluşmayacak. Beş yeşil avlunun çevresinde toplam 10 bina kurulacak.

Mahalle sakinlerinin kullanabileceği kapalı yüzme havuzunun yanı sıra ahşap yapılı toplum merkezinde 14 ortak kullanım alanı ve farklı kuşakları bir araya getirmeyi amaçlayan bir kafe bulunacak.

Çatı terasları, kış bahçeleri, iki katlı çok amaçlı salon ve ortak çalışma ofisi de projeye dahil edildi.

U6 istasyonuna yakın

Yeni mahalle, In der Wiesen, Karin-Deckert-Weg ve Roso-Schweizer-Promenade arasında kurulacak. Bölge, U6 Erlaaer Straße metro istasyonuna yakınlığıyla da dikkat çekiyor.

“Mona’s Liesing”, daha büyük ölçekli “In der Wiesen” kentsel gelişim projesinin bir bölümünü oluşturuyor. Bölgede önümüzdeki yıllarda toplam yaklaşık 1.600 konutun hayata geçirilmesi planlanıyor.

Araçlar yer altına, mahalle yayalara

Projenin öne çıkan unsurlarından biri de otomobil trafiğinin azaltılması. Otoparklar cadde boyunca uzanan üç katlı yer altı otoparkında toplanacak ve mahallenin iç bölümlerinin büyük ölçüde araçlardan arındırılması hedeflenecek.

Geniş alanların asfaltlanmaması, derin köklü ve gölge sağlayan ağaçların dikilmesi planlanıyor. Global 2000 iş birliğiyle açık alanların “Ulusal Park Bahçesi” konsepti doğrultusunda düzenlenmesi öngörülüyor.

Petrol ve doğalgaz kullanılmayacak

Mahallenin enerji sisteminde de yenilenebilir kaynaklara ağırlık verilecek. Derin sondaj kuyuları ve ısı pompalarıyla desteklenen düşük sıcaklıklı ısıtma ağı kurulacak. Güneş enerjisi ve fotovoltaik sistemlerden de yararlanılacak.

Planlara göre kompleksin enerji ihtiyacı petrol ve doğalgaz kullanılmadan karşılanabilecek.

Üç mimarlık ofisi tasarladı

Projenin mimari konsepti Clemens Kirsch Architektur, Illiz Architektur ve Blaich + Delugan Architekten tarafından hazırlandı. Binalarda farklı renk, malzeme ve konut tipleri kullanılarak mahallede mimari çeşitlilik oluşturulması hedefleniyor.

Detaylı planlamayı WGA ZT GmbH üstlenirken, genel yüklenici olarak GERSTL Bau öngörülüyor.

“Mona’s Liesing” projesinin 2029 baharında tamamlanması planlanıyor.

Özellikle hükümetin zorunlu askerlik süresini uzatmaya yönelik planlarının kamuoyuna açıklanmasının ardından sivil hizmete yönelimin hızlandığı belirtiliyor.

Askerlik süresinin dokuz aya çıkarılması planlanıyor

ÖVP, SPÖ ve NEOS’tan oluşan üçlü koalisyon, Temmuz sonunda gerçekleştirilen yaz kabine toplantısında zorunlu askerlik hizmetinin mevcut altı aydan dokuz aya çıkarılması konusunda anlaşmaya vardı.

Plan hayata geçirilirse askerlik hizmetinin süresi üç ay uzayacak. Sivil hizmet ise ilk aşamada mevcut dokuz aylık süresini koruyacak. Böylece iki hizmet türünün süreleri eşitlenecek.

Ancak yeni düzenlemeler henüz yürürlüğe girmediği için mevcut yükümlüler açısından şu aşamada herhangi bir değişiklik bulunmuyor.

Sivil hizmet de 11 aya çıkabilir

Reform planında dikkat çeken bir başka düzenleme ise sivil hizmet süresinin gelecekte uzatılabilmesi.

Uzmanların öngördüğü gibi belirli bir yılda askere alınanların sayısının 13 bin 875 kişinin altına düşmesi halinde, takip eden yıldan itibaren sivil hizmet süresinin iki ay daha uzatılarak 11 aya çıkarılması öngörülüyor.

Ancak bunun uygulanabilmesi için parlamentoda üçte iki çoğunluk gerekiyor. Dolayısıyla koalisyon partilerinin en az bir muhalefet partisinin desteğini alması gerekecek.

Ağustosta başvurularda büyük sıçrama

Veriler, reform tartışmalarının ardından sivil hizmete yönelik ilginin özellikle ağustos ayında belirgin biçimde yükseldiğini gösteriyor.

Ağustos 2026’da toplam 1.327 sivil hizmet niyet beyanı kaydedildi. Geçen yılın aynı ayında bu sayı 874 seviyesindeydi. Bu da yalnızca bir yıllık dönemde yaklaşık yüzde 52’lik artış anlamına geliyor.

Hükümet ile muhalefet arasındaki görüşmelerin kısa sürede tamamlanması ve gerekli parlamento desteğinin sağlanması halinde yeni askerlik düzenlemesinin 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girmesi planlanıyor.

Avusturya’nın 2027 ve 2028 yıllarında BM Güvenlik Konseyi’nin geçici üyesi olarak görev yapacağını hatırlatan Bakan, bu dönemde ortak uluslararası kuralların korunması için aktif rol üstleneceklerini açıkladı.

“Uluslararası hukuk bütün devletler için geçerli olmalı”

Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaşa, Orta Doğu’daki çatışmalara ve Afrika, Asya ile Karayipler’deki krizlere değinen Meinl-Reisinger, uluslararası sistemin art arda gelen çatışmalarla sınandığını söyledi.

Dışişleri Bakanı, uluslararası hukuk ve kuralların bütün devletler için geçerli olması gerektiğini belirterek, ihlaller karşısında hesap verebilirliğin sağlanmasını istedi. Avusturya’nın Uluslararası Adalet Divanı ve Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin korunmasını desteklemeye devam edeceğini de açıkladı.

“Diyalog zayıflık değildir”

Meinl-Reisinger, barışın yalnızca kurallarla değil diplomasi ve diyalogla mümkün olabileceğini vurguladı. Soğuk Savaş döneminde birbirine güvenmeyen ülkelerin dahi Viyana’da müzakere masasına oturduğunu hatırlatan Bakan, Avusturya’nın kan dökülmesini önleyebilecek diyalog girişimlerine kapısını açık tutacağını söyledi.

Avusturya’nın Güvenlik Konseyi üyeliği dönemindeki öncelikleri arasında yeni teknolojiler, sivillerin korunması, silahlı çatışmalardaki çocukların güvenliği ve kadınların barış süreçlerine tam katılımı bulunacak.

Otonom silahlar için “Terminatör” benzetmesi

Konuşmanın dikkat çeken bölümlerinden biri otonom silah sistemleri oldu. Meinl-Reisinger, insan müdahalesi olmadan hedef belirleyip saldırabilen silahlara yönelik uluslararası ve hukuken bağlayıcı kurallar oluşturulmasını istedi.

Arnold Schwarzenegger’in başrolünde yer aldığı 1984 yapımı “Terminatör” filmine atıfta bulunan Meinl-Reisinger, o dönemde bilim kurgu olarak görülen insan öldüren makinelerin bugün gerçek bir güvenlik tartışmasına dönüştüğünü söyledi.

Avusturya, BM Genel Sekreteri António Guterres’in otonom silahlara yönelik açık yasak ve kısıtlamalar içeren bağlayıcı bir uluslararası düzenleme oluşturulması çağrısını destekliyor. Meinl-Reisinger, teknolojinin insan kontrolünde kalması ve yaşam ile ölüm konusunda nihai kararın makinelere bırakılmaması gerektiğini vurguladı.

“BM’nin alternatifi yok”

Meinl-Reisinger, BM’nin mevcut sorunlarına rağmen kurumun alternatifi bulunmadığını belirterek uluslararası toplumun görevinin sistemi işler hale getirmek olduğunu söyledi.

Avusturyalı Bakan’ın konuşmasının temel mesajı ise uluslararası hukukun güçlendirilmesi, sivillerin korunması, teknolojinin insan denetiminde tutulması ve çatışmaların diplomasi yoluyla çözülmesi oldu.

Climate Impact Lab'in tahminine göre, mevcut El Nino'nun etkisiyle hazirandan gelecek yılın şubat ayına kadar yaklaşık 450 bin kişi normalden yüksek sıcaklıklar nedeniyle hayatını kaybedebilir.

Chicago Üniversitesi bünyesindeki Climate Impact Lab'in yayımladığı tahminler, geçmişte dünyanın farklı bölgelerinde aşırı sıcaklıklarla ölüm oranları arasında gözlenen ilişkiye dayanıyor.

Altı ayda 240 bin ek ölüm
Araştırmacılar, Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi'nin (ECMWF) mevsimsel sıcaklık tahminlerini, sıcaklık ile ölüm oranları arasındaki geçmiş verilerle birleştirdi.

Buna göre, eylül ile şubat arasındaki altı aylık dönemde, El Niño'nun neden olduğu ek sıcaklıklar nedeniyle dünya genelinde yaklaşık 240 bin ilave ölüm gerçekleşebilir.

Araştırmacılar, mevcut El Nino'nun haziran ayında başlamasından bu yana gerçekleştiği tahmin edilen ölümleri de hesaba kattığında toplam sayı yaklaşık 450 bine çıkıyor.

Tahminler, sıcaklık ile ölüm oranları arasındaki ilişkinin "U şeklinde" olmasına dayanıyor. Hem aşırı soğuk hem de aşırı sıcak havalarda ölüm oranları yükselirken, en düşük ölüm oranları daha ılımlı sıcaklıklarda görülüyor.

Ancak bu ilişkinin gücü ülkeden ülkeye değişiyor. Toplumların aşırı sıcaklara ne ölçüde uyum sağladığı, altyapının durumu ve klima gibi serinleme imkanlarına erişim ölüm riskini önemli ölçüde etkiliyor.

Modelin temelini oluşturan 2022 tarihli bir araştırmada dünya yaklaşık 24 bin bölgeye ayrılmış ve her bölge için sıcaklık ile ölüm oranları arasındaki ilişki, onlarca yıllık tarihsel veriler veya benzer bölgelerden yapılan tahminler kullanılarak hesaplanmıştı.

En ağır bilanço Afrika'da olabilir

Araştırmaya göre önümüzdeki altı ay içinde en büyük ölüm yükünü Afrika taşıyabilir. Yalnızca Nijerya'da normal koşullara kıyasla 30 binden fazla ek ölüm meydana gelebileceği tahmin ediliyor.

Aynı dönemde Endonezya'da yaklaşık 19 bin, Hindistan'da 16 bin ve Brezilya'da 13 bin ek ölüm görülebilir.

Ölümlerin büyük bölümünün ilk aşamada Güney Yarımküre'de gerçekleşmesi bekleniyor. Bunun nedeni El Nino'nun yarattığı ilave sıcaklığın burada ilkbahar ve yaz aylarıyla aynı döneme denk gelmesi.

Ancak El Nino'nun Kuzey Yarımküre'nin ilkbaharına kadar sürmesi beklendiğinden, şubat ayından sonra ölüm yükünün kuzeye doğru kayabileceği belirtiliyor.

En büyük risk yaşlılar ve küçük çocuklarda

Raporda nüfus üç yaş grubuna ayrıldı: 4 yaş ve altındakiler, 65 yaş ve üzerindekiler ve geri kalanlar.

En hassas grubun 65 yaş üzerindekiler olduğu, onları bebekler ve küçük çocukların izlediği belirlendi.

Araştırmacılar bununla birlikte 450 bin rakamının kesin bir ölüm tahmini olmadığını vurguluyor. Eylül-şubat döneminde öngörülen 240 bin ek ölüm, ECMWF'nin sıcaklık tahminlerinin gerçekleşmesine bağlı.

Passport Reports tarafından yapılan bir araştırmada, ülkelerin pasaport gücü ve pasaport sahiplerinin vizesiz, elektronik seyahat izni (ETA) ile ya da varışta vize alarak seyahat edebildiği destinasyonların sayısı incelendi. Sıralamada ayrıca pasaport sahiplerinin seyahat öncesinde vize almak zorunda olduğu destinasyonların sayısı da dikkate alındı.

Son sıralamada, ilk iki sırayı sırasıyla Birleşik Arap Emirlikleri ve Singapur alırken, Avrupa'dan iki ülke ilk beşte yer aldı. Malezya ise dördüncü sırada bulundu.

Vizesiz seyahat açısından Avrupa'nın en güçlü pasaportu ve genel sıralamada üçüncü sırada yer alan İspanya, 174'lük hareketlilik puanına sahip oldu. İspanyol vatandaşları 121 ülkeye vizesiz seyahat edebilirken, 42 ülkeye daha varışta vize alarak gidebiliyor. Bununla birlikte, 11 ülke için elektronik seyahat izni (ETA) gerekiyor ve 24 ülkeye giriş için ise vize alınması şart.

Lüksemburg ise 173 hareketlilik puanıyla dünya genelinde beşinci sırada. Lüksemburg pasaportu sahipleri 122 destinasyona vizesiz, 41 ülkeye de varışta alınan vizeyle seyahat edebiliyor. 10 ülke için ETA zorunlu, 25 ülkeye girişte ise vize talep ediliyor.

Belçika ile Fransa, 173’lük hareketlilik puanıyla altıncı sırayı paylaşıyor. Bu iki ülkenin pasaport sahipleri 121 ülkeye vizesiz, 41 ülkeye ise varışta vize alarak gidebiliyor. Ayrıca 11 ülke için ETA gerekirken, 25 ülkeye girişte vize zorunlu.

Yine 173 puan alan altı Avrupa ülkesi yedinci sırayı paylaşıyor: Danimarka, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda ve İsveç. Bu altı ülkenin pasaport sahipleri 120 destinasyona vizesiz, 42 ülkeye varışta vizeyle gidebiliyor; 11 ülke için ETA ve 25 ülke için vize gerekliliği bulunuyor.

Dünyanın vizesiz seyahat için en güçlü pasaportları
1. Birleşik Arap Emirlikleri
2. Singapur
3. İspanya
4. Malezya
5. Lüksemburg
6. Belçika
6. Fransa
7. Danimarka
7. Finlandiya
7. Almanya
7: İtalya
7. Hollanda
7. İsveç
8. Yunanistan
9. Portekiz
9: İsviçre
10. Avusturya
11. Norveç
12. İrlanda
13. Japonya
14. Malta
15. Macaristan
15. Polonya

Netanyahu, Türkiye'yi "Yahudi karşıtı yalanlar" yaymakla suçladı ve Erdoğan'ı "tiran" diye nitelendirdi. İletişim Başkanı Burhanettin Duran, açıklamaları "hadsiz ve alçak" olarak tanımlarken, AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik de Netanyahu'yu sert sözlerle eleştirdi.

Konuşma sırasında çok sayıda ülkenin temsilcisi salonu terk etti. Bazı delegeler Netanyahu'yu yuhalayarak protesto etti.

İletişim Başkanı Duran, Netanyahu'nun BM kürsüsünü Türkiye ve Erdoğan'a yönelik "mesnetsiz suçlamalar" için kullandığını belirtti.

Duran, "Hakkında savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar nedeniyle Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından yakalama kararı çıkarılmış soykırımcı Netanyahu'nun BM kürsüsünü Türkiye'ye ve Cumhurbaşkanımız Sayın Tayyip Erdoğan'a yönelik mesnetsiz suçlamalar için kullanması, Birleşmiş Milletlerin temsil ettiği barış, hukuk ve diyalog idealleriyle bağdaşmamaktadır," dedi.

Netanyahu'nun ifadelerini "hadsiz ve alçak" olarak nitelendiren Duran, "Bu sözler Gazze'de yaşanan insani felaketi ve uluslararası hukuk önündeki süreçleri görünmez hale getiremez. Bu durum, uluslararası toplum tarafından da görülmektedir ve Netanyahu hiç olmadığı kadar izole hale gelmiştir," açıklamasında bulundu.

AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik ise CNN Türk yayınında, "Bu sözleri söyleyen kişi bir katil, soykırımcı bir kişi. Bu suçu işlemekle kalmıyor, soykırım suçu işlediğini defalarca anlatıyor," diye konuştu.

Netanyahu, Erdoğan hakkında ne söyledi?

Netanyahu, konuşmasında Türkiye'ye ile ilgili olarak, "Yahudi karşıtı yalanları geniş çapta yayan bir diğer ülke de Türkiye. Erdoğan bir tiran. Aynı zamanda Hamas'ın terör liderlerine de ev sahipliği yapıyor," dedi.

Erdoğan'ı binlerce Kürt sivili öldürmekle, Ermeni soykırımını inkâr etmekle, gazetecileri ve muhalefet liderlerini hapse atmakla suçlayan Netanyahu, tutuklamalar konusunda, "Aslında sanırım bu konuda dünya rekoru onda. Buna karar vermek kolay değil. Ama bence bir numara," ifadelerini kullandı.

Netanyahu ayrıca Erdoğan'ı Kıbrıs'ın kuzeyini "yasa dışı biçimde işgal etmekle" ve NATO üyesi Yunanistan'a karşı düzenli olarak ihlallerde bulunmakla suçladı.

Erdoğan'ın "şimdi de Suriye'yi ele geçirmek istediğini" öne süren Netanyahu, Erdoğan'ın neredeyse her gün İsrail'in yok edilmesi çağrısında bulunduğunu ve Kudüs'ün yöneticisi olacağını söylediğini iddia eden Netanyahu, şöyle devam etti:

"Hayır efendim, olmayacaksınız. Burası bizim ülkemiz, bizim şehrimiz, bizim ebedi başkentimiz."

Delegeler salonu terk etti

Netanyahu'nun konuşması sırasında dünyanın farklı bölgelerinden gelen onlarca temsilci Genel Kurul salonundan ayrıldı. Bazı delegeler yuhalayarak tepki gösterirken, Netanyahu'nun beraberindeki heyet ayağa kalkarak alkışladı. Oturum başkanı salonda düzeni sağlamaya çalıştı.

Netanyahu, salonu terk edenlere yönelik, "Bu salonu henüz terk etmemiş başka ahlaki korkaklar varsa, lütfen şimdi bunu yapsınlar," dedi.

Konuşmasında New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani'yi de hedef alan Netanyahu, Mamdani'yi "antisemitik" olmakla suçladı.

Netanyahu, "Bu şehrin belediye başkanı seçildiğinizden beri pek çok Yahudi artık kendini güvende hissetmiyor," iddiasında bulundu.

Mamdani ise Netanyahu'nun sözlerine, "Netanyahu konuşmasını, Filistinlilere yönelik soykırımını aklama amacı taşıyan asılsız yalanları tekrarlamak için kullandı," yanıtını verdi.

Olayda 60 yaşındaki bir erkek ile 88 yaşındaki bir bina sakini de hafif yaralandı. Çevredeki bazı binalar güvenlik gerekçesiyle geçici olarak tahliye edildi.

Cep telefonu sinyali aramayı yönlendirdi

İlk aşamada 85 yaşındaki Inge Troch’un Aşağı Avusturya’daki ikinci evinde olabileceği düşünüldü. Ancak burada bulunamaması üzerine çalışmalar çöken binada yoğunlaştırıldı.

Cep telefonunun konum verileri Troch’un bina içerisinde olabileceği ihtimalini güçlendirdi. Enkazdaki gevşek yapı parçalarının kurtarma ekipleri için tehlike oluşturması nedeniyle çalışmalar sırasında bazı bölümlerin sürekli olarak sabitlenmesi gerekti.

Polis köpeklerinin de kullanıldığı aramalarda ekipler belirlenen noktada enkazı kaldırmaya başladı. Troch, duvar parçaları ve molozların altında bulundu. Sağlık ekiplerinin müdahalesi için artık çok geçti.

Ölüm nedeninin kesin olarak belirlenmesi amacıyla otopsi yapılmasına karar verildi. Polisin ilk bulgularına göre ölümün doğrudan başka bir kişinin müdahalesinden kaynaklandığına dair bir işaret bulunmuyor.

Viyana Teknik Üniversitesi’nin tanınmış ismiydi

1941 yılında Viyana’da doğan Inge Troch, uzun yıllar Viyana Teknik Üniversitesi’nde (TU Wien) görev yaptı. Üniversitede eğitim gören Troch, 1974’ten 2006’daki emekliliğine kadar kontrol matematiği alanında profesör olarak çalıştı.

Troch, dönemin Teknik Yüksekokulu’nda üst düzey akademik görevlere ulaşan ilk kadın bilim insanları arasında yer aldı. TU Wien kaynaklarına göre 1970’lerin ortalarında, uzun yıllar asistanlık yaptıktan sonra doçentliğe atanan iki kadından biriydi.

Kilisede de uzun yıllar görev yaptı

Troch akademik kariyerinin yanı sıra Avusturya’daki Protestan Kilisesi’nde de aktif görevler üstlendi. 2006-2018 yılları arasında Viyana’da “Superintendentialkuratorin” olarak görev yaptı.

Protestan Kilisesi, Troch’un insan ilişkilerindeki yaklaşımını ve topluma katkılarını vurgularken, Viyana Başpiskoposluğu da ölümünün ardından taziye mesajı yayımladı.

Çökme sırasında binada inşaat vardı

Faciaya neyin yol açtığı henüz kesinleşmedi. Ancak binada olay sırasında inşaat çalışmalarının sürdüğü belirtildi. Yapı denetim makamları, çatı katına ek bölüm yapılması için izin verildiğini ve çalışmaların başlangıç tarihinin 31 Ağustos olarak bildirildiğini açıkladı.

Yetkililere göre projede sorumlu bir inşaat yöneticisi ve kontrol mühendisi de resmi olarak kayıtlıydı. Daha önce bina hakkında yapısal kusur veya eksiklik nedeniyle yetkililere iletilmiş bir şikâyetin bulunmadığı bildirildi.

Polis ihmali araştırıyor

Viyana Eyalet Ceza Polisi, binanın farklı katlarındaki tavanların neden art arda çöktüğünü ve devam eden inşaat çalışmalarının faciayla bağlantılı olup olmadığını araştırıyor.

Polis, kamu güvenliğinin ihmalle tehlikeye atılmış olabileceği şüphesi kapsamında soruşturma yürütüyor. Binada yaşayan ve evlerine dönemeyen kişiler için geçici konaklama imkânı sağlandı.

Bunun yanında akaryakıt şirketlerinin litre başına marjına 3,5 sentlik sınırlama getirilecek. Bu iki önlemin KDV üzerindeki etkisi de hesaba katıldığında pompada toplam indirimin litre başına 12 sentin üzerine çıkması bekleniyor.

Hükümet gerekçe olarak enflasyonu gösterdi

Federal hükümet, uygulamanın temel hedeflerinden birinin enflasyonla mücadele olduğunu açıkladı. Başbakan Christian Stocker (ÖVP), Orta Doğu’daki gelişmelerin akaryakıt fiyatlarında yeniden ciddi yükselişe yol açtığını belirterek, yeni düzenlemenin pompa fiyatlarını aşağı çekmesinin hedeflendiğini söyledi.

Başbakan Yardımcısı Andreas Babler (SPÖ) de yüksek akaryakıt fiyatlarının haneler ve ekonomi üzerindeki yükünü azaltmak istediklerini belirtti. Dışişleri Bakanı Beate Meinl-Reisinger (NEOS) ise fiyat artışlarının arz güvenliği ve rekabet tehlikeye atılmadan sınırlandırılması gerektiğini savundu.

Düzenleme Parlamento’ya geliyor

Planın yürürlüğe girebilmesi için yasal değişiklik gerekiyor. ORF’nin aktardığına göre konunun 28 Eylül’de Ulusal Konsey’in özel oturumunda ele alınması, Federal Konsey’in ise bir gün sonra düzenlemeyi görüşmesi planlanıyor.

Ek toplantılar, yeni fiyat freninin Ekim ayından itibaren uygulanabilmesini sağlamak amacıyla gerçekleştirilecek.

Dizel 2,268 euro ile rekor seviyeyi gördü

Hükümet üzerindeki baskının artmasında son dönemdeki hızlı fiyat yükselişi etkili oldu. Ağustos sonundaki son düzenlemeden bu yana akaryakıt fiyatları yeniden tırmandı. Dizelin litre fiyatı Eylül ortasında ülke genelinde ortalama 2,268 euroya ulaşarak yeni bir rekor kırdı.

ORF’ye göre mevcut fiyat freni litre başına yalnızca 1,9 sentlik mineral yağ vergisi indirimi içeriyor. Yeni modelle desteğin belirgin şekilde artırılması hedefleniyor.

Uygulamaya ekonomi çevrelerinden eleştiri

Özellikle şirketlerin kâr marjlarına müdahale edilmesi tartışma yarattı. Avusturya Ekonomik Araştırma Enstitüsü (WIFO) Başkanı Gabriel Felbermayr, marjların sınırlandırılmasının şirketlerin yakıtı başka pazarlara yönlendirmesine ve arz güvenliği açısından risk oluşmasına neden olabileceğini savundu.

Avusturya Sanayi Federasyonu (IV) ile Avusturya Federal Ekonomi Odası (WKO) da piyasa fiyatlarına doğrudan müdahaleye eleştirel yaklaşıyor.

FPÖ ise geçici önlemler yerine kalıcı vergi indirimi talep ediyor. Parti, CO2 vergisinin kaldırılması ve mineral yağ vergisinin yarıya düşürülmesi yönündeki talebini sürdürüyor.

WWF eleştirdi, ÖAMTC destekledi

Düzenlemeye sivil toplum ve çıkar gruplarından farklı tepkiler geldi. WWF uygulamayı eleştirirken, otomobil kulübü ÖAMTC fiyat frenini olumlu bir adım olarak değerlendirdi. VCÖ ise yakıt tüketimini azaltmaya yönelik önlemlerin de hayata geçirilmesi gerektiğini belirtti.

Yeni düzenlemenin Parlamento sürecinin tamamlanmasının ardından Ekim ve Kasım aylarında uygulanması ve pompada litre başına 12 sentten fazla indirim sağlaması öngörülüyor.

Perşembe günü kuzeyden gelen bulutlarla birlikte sağanak ve yer yer gök gürültülü yağış bekleniyor. Rüzgârın da etkili olacağı tahmin edilirken, dağlık bölgelerde fırtınalı hava görülebilecek. Kar sınırının 1.800 ila 2.300 metreye kadar düşmesiyle bazı zirvelerin yeniden beyaza bürünmesi bekleniyor.

Hafta sonu sıcaklık 28 dereceye çıkacak

Cuma gününden itibaren ise hava tamamen değişecek. Güneybatı Avrupa’dan gelen sıcak hava ve yüksek basınç sistemi Avusturya’ya bol güneş getirecek.

Cumartesi günü öğleden sonra sıcaklıkların 18 ila 26 derece arasında olması bekleniyor. Pazar günü ise termometreler 20 ila 28 dereceyi gösterecek. Özellikle ülkenin batısında sıcaklıkların 25 derecenin üzerine çıkacağı tahmin ediliyor.

ORF’ye göre bu değerler haziran sonu için tipik sıcaklıklara karşılık geliyor. Böylece Avusturya, eylül ayındaki dördüncü sıcak hafta sonunu yaşayacak. Ay genelinde sıcaklıkların uzun yıllar ortalamasının belirgin şekilde üzerinde seyrettiği belirtiliyor.

Akdeniz’de sıcaklık 38 dereceye ulaşacak

Sıcak hava yalnızca Avusturya’da etkili olmayacak. İspanya’dan Fransa’nın güneyine, Balear Adaları’ndan İtalya’nın batı kıyılarına kadar Batı Akdeniz’de sıcaklıkların 30 derece civarında seyretmesi bekleniyor.

Güney İspanya’da ise çok daha yüksek değerler tahmin ediliyor. Sevilla çevresinde cumartesi günü sıcaklığın 38 dereceye kadar çıkabileceği belirtiliyor.

Kuraklık endişesi sürüyor

Avusturya’da sıcak havanın gelecek haftanın ilk günlerinde de devam etmesi ve sıcaklıkların 25 derece civarında veya üzerinde seyretmesi bekleniyor.

Haftanın ortasına doğru Alpler bölgesine yağış getirebilecek bir alçak basınç sisteminin oluşma ihtimali bulunuyor ancak tahminlerde henüz belirsizlik yüksek.

Eylül sonuna kadar önemli miktarda yağış öngörülmemesi ise kuraklık endişelerini artırıyor. Bu yıl normal değerlere kıyasla Bregenz’de metrekare başına 450 litreden, Salzburg’da 400 litreden ve Linz’de 200 litreden fazla yağış açığı kaydedildi.

Ayrıca “No-Stop-Verfahren” adı verilen sistemle, belirli kamu hizmetlerinin vatandaşın ayrıca başvuru yapmasına gerek kalmadan otomatik olarak sağlanabilmesi hedefleniyor.

Düzenleme kapsamında Genel İdari Usul Yasası (AVG) ile İdari Ceza Yasası’nda (VStG) değişikliğe gidildi.

Hangi işlemler otomatik yapılacak?

Dijitalleşmeden sorumlu Devlet Sekreteri Alexander Pröll (ÖVP), tamamen otomatik işlemlerin yalnızca önceden belirlenen ve buna uygun alanlarda kullanılacağını açıkladı.

Pröll’e göre özellikle çok sayıda benzer işlemin gerçekleştirildiği harç kararları veya vergi işlemleri gibi alanlar otomasyona uygun olacak.

ÖVP Milletvekili Wolfgang Gerstl de devletin teknolojik gelişmelere ayak uydurması gerektiğini belirterek, yapay zekânın yalnızca uygun görülen alanlarda kullanılacağını savundu.

SPÖ Milletvekili Muna Duzdar ise idari kararların tamamen yapay zekâya bırakılacağı yönündeki yorumlara karşı çıktı. Duzdar, düzenlemenin tüm idari süreçlerin yapay zekâ tarafından yürütülmesi anlamına gelmediğini vurguladı.

NEOS Milletvekili Ines Holzegger de değişikliğin kamu yönetimindeki dijital dönüşümün hızlandırılması için yasal temel oluşturduğunu belirtti.

FPÖ: “İnsan denetimi eksik”

Muhalefetteki FPÖ düzenlemeye sert eleştiriler yöneltti. FPÖ Milletvekili Markus Tschank, yasal düzenlemenin “fazla belirsiz, kapsamlı ve anayasal açıdan kaygı verici” olduğunu savundu.

Tschank, insan kontrolünün yeterince güvence altına alınmadığını belirterek, insanın değerlendirme yeteneğinin teknoloji tarafından tamamen ikame edilemeyeceğini söyledi.

Yeşiller de hukuk güvenliğini sorguladı

Yeşiller Milletvekili Süleyman Zorba da düzenlemeye karşı çıktı. Zorba, yeni yasanın idari süreçleri otomatik olarak daha hızlı veya verimli hale getirmeyeceğini savunarak birçok sorunun yanıtsız kaldığını belirtti.

Zorba ayrıca vatandaşların otomatik oluşturulan kararlara itiraz edebilmesinin tek başına yeterli bir hukuki güvence olup olmadığını sorguladı.

Yeni düzenlemeyle Avusturya, yapay zekâ ve otomasyonun kamu yönetiminde daha geniş kullanılabilmesi için yasal altyapısını genişletmiş oldu.

🎤Röportaj: Seçil Şahinle Aktüalite programı konuğumuz Dr.med. Mihriban Pelit ——

💬Bu haftaki programımızda; “Osteoporoz (Kemik Erimesi) konusuna değindik. Keyifli seyirler dileriz…➿ —— 1)- Osteoporoz nedir? (Kemik Erimesi) 2)-Osteoporoz (Kemik Erimesi) neden oluşur? 3)-Osteoporoz belirtileri nelerdir? 4)-Kemik erimesi nasıl teşhis edilir? 5)-Kemik erimesi tedavisi nasıl yapılır ve nasıl önlenir? Dr.med. Mihriban Pelit’in yönettiği Ärztezentrum Simmering Tıp Merkezi; 📍Geiselbergstraße 28, 1110 Wien

📩Kontakt: Email: office@az11.at / office@http://xn—rztezentrum-simmering-41b.at/

📞Telefon:+43 (1) 201 52 90 Fax:+43 (1) 201 52 90 20 @snmediahaber